Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Um daginn kva g a leggja lei mna til anarkista og spyrjast fyrir um essa umdeildu stefnu. g var frekar ffrur um mli, raun sm skelkaur og bjst vi heldur vafasmum vimlanda. S var ekki raunin og tk Siggi Pnk, ekktur maur innan bransans og mjg virkur anarkisti, vel mti mr. Vi settumst niur og frum yfir nokkur grundvallaratrii.

Hva er anarkismi?

Anarkismi er samsett r tveimur grskum orum, an og archy sem ir n yfirvalds. Plingin er s a samflaginu farnist mun betur ef skipulagt n yfirvalds. Anarkistar eru sem sagt andstu vi a einhver s a segja rum fyrir verkum. Varandi samflagi allt er ekki einungis hollt a a s skipulagt n yfirvalds heldur er rangt a einhver sem er alveg jafn vitlaus og g, hafi vld umfram mig og bara mjg hollt. egar essir fu einstaklingar sem hafa mikil vld gera mistk, hefur a mikil hrif allt samflagi og verum vi hin umkomulaus v vi erum ekki vn a taka kvrun fyrir okkur sjlf. Vi hfum hlutverkk kjsenda og neytenda en samt etta a heita okkar samflag. mr hefur alltaf fundist skrti san g var krakki a einhverjir karlar sem virtust alveg jafnvitlausir og g ea hver annar hefu mikil vld yfir hinum og g fr a sj a annig a strin heiminum vru ekki tilkomin vegna ess hve brjla flk vri, heldur vegna ess a vi hfum of marga leitoga. annig a anarkismi er essi andstaa vi yfirvald og lngun til a skapa ara mguleika.

Hvernig yri heilsugslu, menntamlum og lggslu htta essu samflagi?

Skipulagi fri annig fram a eir sem vinna a heilbrigismlum skipuleggja a sjlfir. Heilbrigisrherrann dag er t.d. ekki srstaklega menntaur skipulagningu ea heilbrigismlum, hann er bara flokksplitkus. Tkum naglaverksmiju sem dmi. Allir verkamennirnir kunna snar vlar og sitt hlutverk kerfinu en a er framvmdastjrinn sem kveur hva skuli gera og forstjrinn hirir gann. Verksmijan virkar ekki einungis vegna ess a forstjrinn ea framkvmdastjrinn vita hva eir eru a gera heldur vegna ess a verkaflki veit hva a er a gera. En anarksku samflagi hefi etta flk verksmijunni vald, me tilliti til annarra, til a framkvma etta sjlft .e. kvea hvernig verksmijan tti a virka en tki byrg henni sjlft. g er sjlfur hjkrunarfringur en hef ekkert vit skipulagi annig a g vinn me mnum deildarstjri sem er betri en g skipulagningu, en g lt samt ekki hana sem minn yfirmann. Vi sem vinnum botninum pramdanum vitum alveg hvernig kerfi a virka egar vi erum saman. Eitt og eitt, gerum vi kannski tma vitleysu. En manneskjan er almennt vel fnkerandi virk samflaginu og ess vegna virkar a. Ekki vegna ess a lgreglan er alltaf a skikka okkur til heldur vegna ess vi vitum alveg a vi tlum ekki a drepa ngrannann. ar af leiandi er flk almennt frt um a a skipuleggja sig saman a veri gfurleg rifrildi, langar umrur og almennt leiinlegir fundir en a er bara raunverulegt lri. En hva lggslu varar er kveinn hpur af flki dag sem hefur einkartt v a beita ofbeldi og a er skilgreiningin lgreglunni, og einnig rkinu rauninni. a er mjg misjafnt hversu frir einstaklingarnir lgreglunni eru um a taka rttar kvaranir egar kemur a beitingu ofbeldis. Stundum arf ofbeldi t.d. egar einhverjir gjar taka fimm slg af sptti og tla a drepa allan binn, arf a taka niur. En egar hefur gefi kvenum hpi af flki rtt til beitingu ofbeldis er ekki vst a a s persnulega frt um a taka rttar kvaranir, ekki frekar en stjrnmlamenn. Vihorf sumra er a egar fer yfir rauu ljsi er a byrg lgreglunnar a stva ig en ekki n samflagslega byrg. anarksku samflagi myndi samflagi sjlft bera byrg lggslu me svipuum htti og ngrannavrslur ar sem flki einfaldlega passar sitt eigi hverfi.

Hver er skoun n eignartti?

N g t.d. etta hs me konunni minni og allt gu me a. En ef g tti alla gtuna og allir yrftu a borga mr leigu erum vi komin me ranglti. er g a ganga rtt flks til a eiga hsni. a sama vi um verksmijuna sem vi tluum um an. a er bara einn maur sem hana en samt er hn gagnleg fyrir allt samflagi og allir sem vinna henni ttu a njta gs af henni, ekki bara f borga einhvern pening mia vi forstjrann. etta er spurning um muninn eignartti og streignartti, a eiga a sem maur arf. Bill Gates arf ekki a eiga allan heiminn, hann hefur ekkert vi hann a gera, hann er bara ein manneskja. Eins me bankana. Ef einn maur heilan banka, er a mjg rangltt gagnvart llum sem gerir a skuldurum. g mun t.d. aldrei geta borga essa b, g hef bara veri dmdur rldm af einverju kerfi sem nokkrir ailar eiga. Og s stareynd a einhverjir Bjrglfar eigi 300 milljara. Hvernig tla eir a nota ? Hva tla eir a gera vi ? etta er bara svo mikil brenglun. Og etta er ekkert frelsi. Maur hefur oft heyrt frjlshyggjumenn tala um rttin til a gra, eir leggja mikla herslu etta frelsi. En a er ekkert frelsi ef rki selur bankana til einkaaila. er g enn jafn frjls. g hef oft sagt a ef tekur frelsisplingu hgrimanna og flagshyggjuplingu vinstrimanna ertu kominn me anarkisma. vru sem sagt allir raunverulega jafn frjlsir og ngu flagslega mevitair til a gera hlutina rtt.

Hvernig vri hagkerfi anarksku samflagi?

Sumir segja a hgt vri a hafa mis hagkerfi saman. Nna er bara eitt dmnerandi hagkerfi og a er kaptalista hagkerfi ar sem allt snst um markassetningu og flk bara a versla. Hagkerfi getur veri ssalsk hreyfing og lka markaur en erum vi a tala um raunverulega frjlsan marka. Frjls markaur skilgreinist sem margtt streymi af vrum og fjrmagni fram og til baka allar ttir, en a sem kalla er frjls markaur dag er streymi til eirra rku fr hinum verr stddu, en a er ekkert frelsi. annig a g s fyrir mr raunverulega frjlsan marka en einnig ssalskt kerfi.

Telur a lestir manna muni hamla rkislausu samflagi a virka?

g held a eir hamli nverandi kerfi fr v a virka. Nna erum vi me kerfi sem bur upp a a ef g er ngu grugur og mikill framapotari, kemst g til valda. Ef g tla a vera atvinnuplitkus get g a, g get jafnvel komist toppinn einungis me v a markasetja mig rtt ea mta rtta flkinu. Til ess a koma veg fyrir a frekir og grugir menn komi sr of framarlega anarksku samflagi arf samflagi a rfa kjaft mti eim, vi urfum essa flagslegu byrg. a er ekki til neitt potttt samflag, a er ekki til nein tpa. Samflag manna er og verur alltaf stugri valdabarttu. En a sem vi erum me nna er raun ekki bartta, heldur aeins bartta eirra frekustu innan kerfisins og vi hin hfum lti a segja um a. essir atvinnuplitkusar eru stum sem voru upphaflega bnar til v skyni a jna samflaginu en a sem eir gera er fyrsta lagi a jna eigin frama og san a vinna a betra samflagi, etta er forgangsrun eirra og skiljanlega, lriskerfi bur upp etta.

Myndiru segja a fjlmilar hafi dregi upp neikva mynd af anarkistum?

Jj, g hitti einu sinni finnskan blaamann sem var verktaki. Hann hafi unni helling Afrku og var a selja frttir snar til Reuters o.f.l. Hann sagi a egar hann kom me gar frttir svo sem a stri Smalu vri mest allt bundi vi hfuborgina, landi vri almennt a virka vel, fkk hann engin laun v a var ekki frtt. a er frtt egar anarkisti brtur ru en ekki egar hann gefur keypis mat til ftkra. g var mtmlafundi um daginn me minn svarta fni lofti. kemur til mn eldri maur, mjg reiur, og vildi f okkur til a byrja vera me lti til a hinir kmu me. erum vi greinilega ekka flki. Svo var a annig a egar ltin voru sem mest vi alingishsi 20. janar fyrra var lgreglan bin a setja lnur ar sem mtmlendur mttu vera en a voru anarkistar sem rifu essar lnur og komu hinir me. g hef alveg tr ofbeldi sem taktk lka eins og egar g var a tromma allan daginn ann 20. janar fyrra fyrir utan alingi, essi hvai var hreint ofbeldi en mig langai ekki a lemja neinn. g var bara starinn a beita flkinu arna inni andlegu ofbeldi.

Hvernig myndiru rttlta hstkuna alrmdu sem tti sr sta aprl 2009?

Mr finnst g ekki urfa a rttlta hana neitt en ar komum vi aftur a eignarttinum. etta var annig a tveir menn ttu fyrirtki sem hafi eigna sr heila gtu. Og barnir essari gtu voru ekki sttir me a v eir geru ekkert vi essi hs. Mrg essara hsa eru friu en eru ltin grotna og tla eir a byggja einhver glerhs stainn. barnir gtunni tku hstkunni fagnandi enda loksins veri a gera eitthva vi etta hs. bin var opnu, flk kom, tk til og san var hsi mla. annig a hstakan sndi fram ranglti essa kerfis og a var einmitt markmii. arna var ntingarrtturinn sterkari en eignartturinn.

Teluru anarkska byltingu raunhfa nstu ratugum?

g held a mevitund um skipulag n yfirvalds s alveg raunhfur mguleiki alveg eins og a fyrir 25 rum voru samkynhneigir rttdrpir slandi en svo hafa eir bara unni v og nna er eirra lfsstll bara vel sur, etta skiptir engan mli. Forstisrherrann er meira a segja samkynhneigur. En g vona a nna uppr essu efnahagslega hruni vakni fleira flk og sj a of fir hafi haft of mikil vld of langan tma og fari a skoa arar leiir til a skipuleggja samflagi og kemur a niur anarkskar hugmyndir. Flk arf bara a fara a skipuleggja sig grasrtargrundvelli og ertu farinn a gera a anarkskan mta, n yfirvalds. a arf enginn a kalla sig anarkista til ess og ekki a ganga einhvern hp. etta snst um hugsunarhtt og nlgun sitt daglega lf.

Til baka í greinar