Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

HVERNIG ANARKISTA GREINIR Į

 

Anarkistar eru fręgir fyrir aš vera ósammįla innbyršis og žegar fólk sem fyrst og fremst afneitar yfirvaldi, er laust viš leištoga og embęttismenn, valdapżramķda og trśarreglur, refsingar og veršlaun, stefnur og įętlanir, er ešlilegt aš žaš hneigist til varanlegs įgreinings. Samt sem įšur er um aš ręša nokkur stöndug form anarkisma sem flestir anarkistar hafa vališ eitt śr til aš tślka sitt sérstaka sjónarhorn.

 

Heimspekilegur Anarkismi

 

Frumgerš anarkisma var žaš sem nś er kallaš heimspekilegur anarkismi. Ķ žvķ sjónarhorni felst aš hugmyndin um samfélag įn yfirstjórnar sé heillandi en ekki sérlega eftirsóknarverš, eša eftirsóknarverš en ekki möguleg, a.m.k. ekki strax. Slķkt višhorf er gegnumgangandi ķ öllum meintum anarkistaskrifum frį žvķ fyrir 1840 og gerši sitt til aš koma ķ veg fyrir aš almennar anarkķskar hreyfingar yršu alvarleg ógnun viš rķkisstjórnir. Žetta višhorf mį vķša finna mešal margra sem kalla sig anarkista en halda sig utan hverskyns skipulagšra hreyfinga og einnig mešal sumra innan anarkistahreyfingarinnar. Žetta er anarkismi ķ huga en ekki ķ hjarta, fręšilegur anarkismi en ekki framtakssamur. Nokkuš oft viršist žaš vera nęr ómešvitaš višhorf aš anarkismi, rétt eins og konungsrķkiš guš, sé innra meš žér. Žaš sżnir sig fyrr eša seinna hjį sumum meš innskotum eins og „Aušvitaš er ég anarkisti, en…”

Virkir anarkistar hneigjast til aš fyrirlķta heimspekilega anarkista og žaš er skiljanlegt žó aš žaš sé óheppilegt. Svo lengi sem anarkismi er hreyfing ķ minnihluta, žį skapar almennur velvilji ķ garš hugmynda anarkista, sama hversu vęgur hann er, umhverfi žar sem hlustaš er į mįlflutning anarkista og anarkistahreyfingin fęr aš vaxa. Į hinn bóginn getur heimspekilegur anarkismi żtt undir aš fólk lęri ekki aš meta raunverulegan anarkisma en žaš er samt betra en aš žeim sé alveg sama. Eins og heimspekilegir anarkistar eru margir sem standa okkur nęrri en neita aš kalla sig anarkista og einhverjir sem neita aš kalla sig eitt eša neitt. Žeir hafa allir sitt hlutverk, žó ekki vęri nema til aš vera skilningsrķkur hlustendahópur og vinna aš frelsi ķ sķnu eigin lķfi.

 

Einstaklingshyggja, egóismi og frjįlslyndi

 

Fyrsta gerš anarkisma sem var meira en bara heimspekileg var einstaklingshyggja. Hśn er žaš sjónarhorn aš samfélagiš sé ekki samhangandi heild heldur samsafn sjįlfstęšra einstaklinga sem hafa engum skyldum aš gegna viš samfélagiš heldur einungis hver viš annan. Žetta višhorf var til stašar löngu įšur en nokkuš var til sem hét anarkismi og žaš hefur haldist viš nokkuš fjarri honum. En einstaklingshyggjan viršist alltaf gera rįš fyrir žvķ aš allir einstaklingarnir sem mynda samfélagiš ęttu aš vera frjįlsir og jafnir og aš žeir geti oršiš svo einungis meš eigin įtaki en ekki vegna inngripa utanaškomandi stofnana. Öll framžróun žessa višhorfs leišir einstaklingshyggju beint til raunverulegs anarkisma.

            Fyrsti mašurinn sem śtfęrši greinanlega kenningu um anarkisma – William Godwin ķ ritgeršinni Enquiry Concerning Political Justice (1793) – var einstaklingshyggjumašur. Višbrögš hans viš bęši andstęšingum og stušningsmönnum frönsku byltingarinnar voru aš setja fram forsendur fyrir žjóšfélagi įn yfirstjórnar og meš eins litlu skipulagi og mögulegt vęri. Žar skyldu sjįlfstęšir einstaklingar gjalda varhug viš öllum varanlegum tengslamyndunum. Žrįtt fyrir mörg tilbrigši žį er žetta enn grundvallaratriši einstaklingshyggjuanarkisma. Žetta er anarkismi fyrir menntamenn, listafólk og sérviskupśka, fyrir fólk sem starfar meš sjįlfu sér og vill halda sig śtaf fyrir sig. Allt frį tķmum Godwin hefur hann lašaš aš sér žannig fólk, sérstaklega ķ Englandi og Noršur Amerķku og žar į mešal karaktera eins og Shelley, Oscar Wilde, Ralph Waldo Emerson og Henry Thoreau, Augustus Jon og Herbert Read. Mį vera aš žeir hafi kallaš sig eitthvaš annaš en einstaklingshyggjan skķn alltaf ķ gegn.

            Žaš er kannski misvķsandi aš segja einstaklingshyggju vera śtgįfu af anarkisma, žvķ hśn hefur alltaf haft mikil įhrif į alla hreyfingu anarkista og hverskyns upplifun eša athugun į anarkistum sżnir aš hśn er enn mikilvęgur žįttur ķ starfi žeirra eša a.m.k. meginsannfęringu žeirra. Einstaklingshyggjuanarkistar eru sem fyrr, anarkistar ķ grundvallarskilningi oršsins, sem vilja einfaldlega eyša yfirvaldinu og sjį enga žörf fyrir aš neitt komi žar ķ staš. Žetta er anarkismi fyrir sjįlfiš, ekki sérstaklega fyrir neinn annan. Žetta er višhorf til mannkyns sem gengur upp svo langt sem žaš nęr, en žaš gengur ekki nógu langt til aš glķma viš hin raunverulegu vandamįl samfélagsins sem aušvitaš žurfa félagslegs įtaks viš frekar en persónulegs. Alein mį vera aš viš björgum okkur sjįlf, en žannig getum viš ekki bjargaš öšrum.

            Öfgakenndari mynd af einstaklingshyggju er egóismi, sérstaklega ķ žeirri mynd sem Max Stirner setti fram ķ Der Einzige und sein Eigentum (1844), sem yfirleitt hefur veriš žżtt sem the Ego and His Own, žó aš betri tślkun vęri The Individual and his Property. Lķkt og meš Marx og Freud, žį er erfitt aš tślka Stirner įn žess aš misbjóša öllum fylgismönnum hans en kannski dugar aš segja egóisma hans almennt frįbrugšinn einstaklingshyggju ķ žvķ aš hafna hugtökum eins og sišferši, réttlęti, skuldbindingu, rökhyggju og skyldum og horfa žess ķ staš į žaš hve einstakur hver einstaklingur er ķ tilverunni. Aušvitaš er andstaša viš rķkiš en einnig viš samfélagiš og egóismi hneigist til nķhilisma (sś afstaša aš ekkert skipti mįli) og solipsisma (sś afstaša aš einungis mašur sjįlfur sé til). Žetta er anarkķskt en ekki į sérlega uppbyggilegan hįtt žar sem litiš er į hverskyns skipulag sem uppsprettu nżs kśgunarafls nema um sé aš ręša tķmabundna „samstöšu egóista.” Žetta er anarkismi fyrir skįld og flakkara, fyrir fólk sem vill skżr svör og engar tilslakanir. Žetta er anarkismi hér og nś, ef ekki ķ heiminum, žį ķ eigin lķfi.

            Hófsamara afsprengi einstaklingshyggju er frjįlslyndi (libertarianism). Ķ einfaldasta skilningi oršsins merkir žetta aš frelsi sé góšur hlutur. Ef viš žrengjum skilgreininguna žį snżst žetta um aš frelsi sé alltaf mikilvęgasta markmiš stjórnmįla. Žannig er frjįlslyndi ekki beint sérstök śtgįfa af anarkisma heldur kannski hófsamasta form hans, fyrsta stigiš į leiš til almenns anarkisma. Stundum er oršiš frjįlslyndi notaš sem samheiti eša fegrunarorš yfir anarkisma, žegar įstęša žykir til aš foršast tilfinningarķkara orš, en žaš er almennt notaš žegar įtt er viš aš sęst sé į hugmyndir anarkista į įkvešnu sviši įn žess aš anarkismi sé višurkenndur ķ heild sinni. Samkvęmt skilgreiningunni eru fylgjendur einstaklinghyggju frjįlslyndir, en frjįlslyndir sósķalistar eša frjįlslyndir kommśnistar eru žeir sem fęra inn ķ sósķalisma eša kommśnisma višurkenningu į gķfurlegu mikilvęgi einstaklingsins.

 

Samhjįlp (mutualism) og bandalagsmyndun (federalism)

 

Sś gerš anarkisma sem birtist žegar einstaklingshyggjumenn fara aš virkja hugmyndir sķnar er Samhjįlp (mutualism). Žetta er žaš sjónarhorn aš samfélagiš ętti aš vera skipulagt af einstaklingum sem vinna saman af eigin hvötum į grundvelli jafnręšis og gagnkvęmra samskipta ķ staš žess aš vera hįšir rķkinu. Samhjįlp er žįttur ķ hverskyns tengslum sem eru ęšri ešlisįvķsunum en nį ekki aš vera opinber, hśn er ekki endilega anarkķsk, en var sögulega mikilvęg fyrir žróun anarkisma og nęr allir tillögur anarkista um endurskipulagningu samfélagsins hafa veriš byggšar į samhjįlp.

            Fyrsti mašurinn sem kallaši sig anarkista, Pierre-Joseph Proudhon ķ What is Property? (1840), var samhjįlparsinni. Sem andsvar viš śtópķskum og byltingarsinnušum sósķalistum į fyrsta hluta nķtjįndu aldar, setti hann fram forsendur samfélags sem byggšist upp af samvinnuhópum frjįlsra einstaklinga sem skiptust į naušžurftum į grundvelli vinnu sinnar og deildu meš sér hagnaši gegnum almenningsbanka. Žetta er anarkismi fyrir išnašarmenn og handverksmenn, fyrir smįbęndur og verslunarmenn, atvinnumenn og sérfręšinga, fyrir fólk sem er reišubśiš aš vinna į sömu forsendum en standa į eigin fótum. Žrįtt fyrir aš Proudhon afneitaši sumum hugmynda sinna sķšar įtti hann sér marga fylgjendur, sérstaklega mešal sérhęfšra verkamanna og fólks af lęgri mišstétt og įhrif hans voru žó nokkur ķ Frakklandi į seinni hluta nķtjįndu aldar. Samhjįlparhugmyndir höfšušu einnig til margra ķ Noršur Amerķku og aš nokkuš minna marki ķ Englandi. Sķšar var žeim hampaš af fólki sem hvatti til lagfęringa į gjaldmišlakerfum, sjįlfbęrra samfélagsžįtta eša annarskonar rįšstafana sem lofa snöggum śtkomum en hafa ekki įhrif į grundvallaruppbyggingu samfélagsins. Žetta višhorf til mannkyns gengur upp svo langt sem žaš nęr, en žaš seilist ekki nógu langt til aš taka fyrir žętti eins og išnaš og höfušstól, stéttaskiptinguna sem ręšur yfir žeim, eša, fyrst og fremst, rķkiš.

            Samhjįlparstefnan er aušvitaš helsta višmiš hreyfingarinnar um samvinnu, en samfélög byggš į samvinnu eru rekin eftir lżšręšislegum lķnum frekar en anarkķskum. Ķ samfélagi sem skipulagt vęri śtfrį sannfęringu anarkķskrar samhjįlparstefnu vęru samfélagslegar athafnir ķ raun ķ höndum samvinnuhópa įn fastra framkvęmdastjóra eša kjörinna opinberra fulltrśa. Hagfręšileg samhjįlparstefna vęri žannig séš eins og samvinna įn skrifręšis eša kapitalismi įn hagnašar.

            Samhjįlparstefnan śtfęrš landfręšilega ķ staš hagfręšilega veršur bandalagsmyndun. Ķ žvķ er horft į aš samfélagiš, ķ stęrra samhengi en nįnasta umhverfi, skuli stżrt af neti nefnda sem rašaš er ķ frį żmsum svęšum og žeim er sķšan er stżrt af nefndum sem hafa umsjón meš stęrri svęšum. Ašalinntakiš ķ anarkķsku bandalagi er aš mešlimir slķkra nefnda vęru fulltrśar įn nokkurs framkvęmdavalds sem alltaf mį kalla tilbaka og aš nefndirnar hafi ekkert vald til mišstżringar, heldur séu einungis einfalt rįšuneyti. Proudhon, sem fyrstur lżsti samhjįlparstefnu, varš einnig fyrstur til aš lżsa bandalagsmyndun ķ The Federal Principle (1863). Hann og fylgjendur hans voru kallašir federalistar eins og mutualistar, sérstaklega žeir sem voru virkir ķ verkalżšshreyfingunni. Žannig lżstu žeir sjįlfum sér ašallega sem federalistum, mennirnir sem į įrum Fyrsta alžjóšafundarins og ķ Parķsarkommśnunni settu fram hugmyndir anarkistahreyfingar samtķmans.

Bandalagsmyndun getur eins veriš tilbrigši viš anarkisma eins og óhjįkvęmilegur hluti hans. Nokkurnveginn allir anarkistar eru bandalagssinnašir, en fęstir žeirra myndu lżsa sér sem einungis bandalagssinnum. Žegar upp er stašiš er bandalagsmyndun grundvallarlögmįl sem er alls ekki bundiš viš anarkistahreyfinguna. Žaš er ekkert śtópķskt viš žaš. Žau alžjóšakerfi sem skipuleggja lestasamgöngur, skipaferšir, loftumferš, póstdreifikerfi, skeyta- og sķmamįl, vķsindarannsóknir, neyšarašstoš, stórslysavarnir og margar ašrar framkvęmdir į heimsvķsu, eru ķ uppbyggingu einskonar bandalög. Anarkistar bęta žvķ einfaldlega viš aš žesshįttar kerfi myndu virka allt eins vel innanlands eins og žau virka milli landa. Žegar upp er stašiš į žetta žegar viš um meirihluta hverskyns samtaka sem skipulögš eru ķ sjįlfbošavinnu, eša hver žau félagasamtök og kerfi sem halda utanum žęr félagslegu athafnir sem ekki eru fjįrhagslega aršsamar eša pólitķskt viškvęmar.

 

Sameignarstefna (Collectivism), kommśnismi og syndikalismi

 

Sś gerš anarkisma sem gengur lengra en einstaklingshyggja og samhjįlparstefna og felur ķ sér beina ógnun viš stéttaskiptinguna og rķkiš er žaš sem įšur var kallaš sameignarstefna. Hśn segir aš samfélagiš sé hęgt aš endurskipuleggja einungis žegar verkamannastéttin tekur yfir stżringu efnahagsins meš félagslegri byltingu, leysir upp rķkisfyrirkomulagiš og endurskipuleggur framleišslukerfin į grunni sameiginlegs eignarhalds meš stjórnun ķ höndum samrįšs vinnandi fólks. Framleišslutęki yršu sameign, en framleišslunni yrši dreift samkvęmt lögmįli slagoršs sem varpaš var fram af sumum franskra sósķalista įriš 1840, „Hver gefur eftir getu, hver fęr eftir framlagi.”

            Fyrstu nśtķmaanarkistarnir; Bakśnķnistarnir į Fyrsta ažjóšafundinum, voru sameignarsinnar. Til mótvęgis viš umbótasinnaša mutualista og federalista og einnig gegn valdapoti Blanquista og Marxista, drógu žeir upp einfalda mynd af byltingarkenndum anarkisma; anarkisma stéttabarįttunnar og verkalżšsins, fjöldauppreisn hinna fįtęku gegn hinum rķku og skjótri umbreytingu til frjįls og stéttlauss samfélags įn nokkurs millitķmabils einręšisrķkis. Žetta er anarkismi fyrir stéttvķsa verkamenn og smįbęndur, fyrir žau herskįu og virku ķ verkalżšshreyfingunni og fyrir sósķalista sem vilja frelsi sem og jafnręši.

            Žessari anarkķsku eša byltingarkenndu sameignarstefnu mį ekki rugla saman viš hina betur žekktu valdasęknu og umbótasinnušu sameignarstefnu sósķaldemókrata eša Fabianista; sem er byggš į sameiginlegu eignarhaldi efnahagsins en einnig stjórnun rķkisins į framleišslu og dreifingu. Aš hluta til vegna hęttunnar į žessum ruglingi og aš hluta til vegna žess aš žaš er hér sem anarkistar og sósķalistar nį hvaš mest saman, žį er žessari gerš anarkisma betur lżst sem frjįlslyndum sósķalisma, sem felur ķ sér ekki bara anarkista sem eru sósķalistar heldur og sósķalista sem hallast aš anarkisma en eru ekki alveg anarkistar.

            Sś gerš anarkisma sem birtist sé sameignarstefnan śtfęrš ķ frekari smįatrišum er kommśnismi. Žetta višhorf segir žaš ekki vera nóg aš framleišslutękjum sé haldiš ķ sameign, heldur einnig aš afrakstur verkanna ętti aš lķta į sem sameign og žeim skuli dreifa samkvęmt lögmįli slagoršsins sem notaš var af įšurnefndum frönskum sósķalistum um 1840; „Hver gefur eftir getu, hver fęr samkvęmt žörf.” Rök kommśnistanna eru žau aš um leiš og fólk hafi rétt til žess aš vinna žeirra sé metin til fullnustu, sé ómögulegt aš reikna śt veršmęti vinnu hvers einstaklings, žvķ verk hvers manns tengist verkum allra og ólķk verk eru metin į ólķkum forsendum. Žess vegna sé žaš betra fyrir allt hagkerfiš aš vera ķ höndum samfélagsins ķ heild og aš launa- og veršlagningarkerfin verši lögš af.

            Nęr allir leišandi einstaklingar anarkistahreyfingarinnar viš lok nķtjįndu aldar og byrjun žeirrar tuttugustu, eins og Peter Kropotkin, Errico Malatesta, Elisé Reclus, Grave, Faure, Emma Goldman, Alexander Berkman, Rudolf Rocker o.s.frv., voru kommśnistar. Śt frį sameignarstefnu og ķ andstöšu viš Marxisma, lżstu žau hįttprśšari tegund byltingarkennds anarkisma; žeim anarkisma sem inniheldur hvaš best śtfęrša gagnrżni į nśtķmasamfélagiš og eins tillögur fyrir framtķšarsamfélag. Žetta er anarkismi fyrir žau sem eru sįtt viš stéttabarįttuna en horfa į heiminn ķ vķšara samhengi. Ef sameignarstefna er byltingarsinnašur anarkismi sem mišast viš vandamįl vinnustašarins og byggir į sameign verkamannanna, žį er kommśnismi byltingarsinnašur anarkismi mišašur viš lķfsins vandamįl og byggir į samfélagi fólksins.

            Sķšan um 1870 hefur veriš sįtt um meginatriši kommśnisma mešal flestra samtaka anarkista ķ byltingarhug. Helsta undantekningin var hreyfingin į Spįni, sem hélt sig viš grunnžętti sameignarkenninga vegna sterkra įhrifa Bakśnķnista, en ķ reynd var lķtill munur į markmišum fólks ķ öšrum hreyfingum og ķ raun, var sį „comunismo libertario” sem komiš var į ķ spęnsku byltingunni 1936 įhrifarķkasta dęmi sögunnar um anarkó-kommśnisma.

            Žessum anarkó- eša frjįlslynda kommśnisma mį aš sjįlfsögšu ekki rugla saman viš hinn betur žekkta kommśnisma Marxistanna - žann kommśnisma sem er byggšur į almenningseign efnhagsins og stjórnun rķkisins į framleišslu, dreifingu og neyslu auk einręšis flokksins. Sögulegur uppruni žess aš anarkistahreyfing nśtķmans deildi viš Marxista į Fyrsta og öšrum alžjóšlega fundinum endurspeglast ķ hugmyndafręšilegri žrįhyggju anarkista ķ tengslum viš yfirvaldsmengašan kommśnisma og įgreiningurinn efldist vegna rśssnesku og spęnsku byltinganna. Af žvķ leišir aš margir anarkistar viršast hafa kallaš sig kommśnista, ekki sérstaklega vegna sterkrar sannfęringar, heldur meira til aš ögra Marxistum į žeirra heimavelli og valta yfir žį ķ augum almennings. Mann grunar aš anarkistar séu sjaldnast alvöru kommśnistar, aš hluta til vegna žess aš žeir eru alltaf of einstaklingssinnašir, og aš hluta til vegna žess aš žeir myndu ekki vilja negla nišur ķtarlegar įętlanir um framtķš sem į aš vera frjįls til aš gera eigin rįšstafanir.

            Sś gerš anarkisma sem birtist žegar sameignarstefna eša kommśnismi einblķna sérstaklega į vinnustašinn, er syndikalismi. Žar er meiningin sś aš samfélagiš skuli byggja į fagstéttum, žaš skuli vera birtingarmynd verkamannastéttarinnar og skuli endurskipulagt žannig aš žaš nįi utan um bęši išn og umrįšasvęši og aš žvķ skuli umbylt žannig aš žaš sé ķ höndum almśgans svo efnahagskerfinu ķ heild sinni sé stżrt eftir lögmįlum stjórnar verkalżšsins.

            Flestir anarkó-sameignarsinnar og margir kommśnistar į nķtjįndu öld létu bendla sig viš syndikalisma og žetta įtti sérstaklega viš um anarkistana į Fyrsta alžjóšafundinum. En anarkó-syndikalismi žróašist ekki af sjįlfu sér fyrr en meš hreyfingu franskra syndikalista viš aldarlok. (Enska oršiš „syndicalism” er dregiš af franska oršinu syndicalisme, sem žżšir einfaldlega „stéttarfélög”). Žegar Franska verkalżšshreyfingin skiptist ķ byltingarsinna og umbótasinna kringum 1890, uršu byltingarsinnašir syndikalistar umsvifameiri og margir anarkistar gengu ķ liš meš žeim. Sumir žeirra, eins og Fernand Pelloutier og Emile Pouget, höfšu nokkur įhrif innan hreyfingarinnar og franska syndikalistahreyfingin var kraftmikiš tęki fyrir anarkismann fram aš fyrri heimsstyrjöld og rśssnesku byltingunni, žrįtt fyrir aš vera aldrei alveg anarkķsk. Samtök anarkó-syndikalista voru einnig sterk ķ verkalżšshreyfingum Ķtalķu og Rśsslands stuttu eftir fyrri heimsstyrjöld, ķ Sušur Amerķku og sérlega į Spįni allt til loka borgarastyrjaldarinnar 1939.

            Žetta er anarkismi fyrir žau stéttvķsustu og herskįustu ķ sterkri verkalżšshreyfingu. En syndikalismi er ekki endilega anarkķskur og jafnvel ekki byltingarsinnašur. Ķ raun hafa anarkó-syndikalistar įtt žaš til aš verša valdagķrugir og/eša umbótasinnašir og žaš hefur reynst erfitt aš halda jafnvęgi milli sannfęringar frjįlslyndisins og hinnar daglegu barįttu fyrir bęttum launum og vinnuašstęšum. Žetta eru ekki rök gegn anarkó-syndikalisma frekar en varnašarorš fyrir anarkó-syndikalista. Hin raunverulegu mótrök gegn anarkó-syndikalisma og syndikalisma almennt eru aš hann leggi ofurįherslu į atvinnumįl og mikilvęgi verkalżšsins. Stéttaskiptingin er mikilvęgt pólitķskt vandamįl en stéttabarįttan er ekki eina pólitķska barįttumįl anarkista. Syndikalismi er įsęttanlegur žegar horft er į hann sem eina hliš anarkisma en ekki žegar hann skyggir į allar ašrar hlišar. Žetta er sżn į mannkyn sem gengur upp svo langt sem hśn nęr, en hśn gengur ekki nógu langt til aš glķma viš lķfiš utan vinnustašarins.

 

Munurinn er ekki svo mikill

 

Ķ raun hefur vęgi žess mismunar sem er į milli żmissa śtfęrslna anarkismans minnkaš sķšustu įrin. Fyrir utan blinda fylgispekt öfgamanna ķ hverjum staš, žį hneigjast flestir anarkistar til aš horfa į gömlu skiptingarnar sem óręšar frekar en raunverulegar, sem tilbśnar įherslubreytingar, eša oršaleiki, frekar en djśpstęšan mun į grundvallaratrišum. Raunar vęri betra aš lķta ekki į žęr sem tegundir anarkisma heldur ólķkar hlišar į anarkisma sem fara eftir įhugasvišum okkar.

            Ķ einkalķfinu erum viš einstaklingshyggjufólk og gerum okkar hluti og veljum okkur félaga og vini af persónulegum įstęšum. Félagslega erum viš samhjįlparsinnar žar sem viš stofnum til frjįlsra tengsla hvert viš annaš, gefum žaš sem eigum og fįum žaš sem viš žurfum meš žvķ aš skipta hvert viš annaš. Į vinnustašnum vęrum viš ašallega sameignarsinnar; vinnandi meš félögum okkar aš framleišslu fyrir almannaheill og ķ stżringu vinnustaša vęrum viš ašallega syndikalistar; hefšum samrįš viš félaga okkar žegar teknar vęru įkvaršanir um hvernig verkin skuli unnin. Stjórnmįlalķf okkar vęri ašallega kommśnķskt, viš hittum nįgranna okkar til aš įkveša hvernig samfélagiš skuli rekiš. Žetta er aušvitaš einföldun, en hśn veitir innsżn ķ hvernig anarkistar hugsa yfirleitt ķ dag.

 

Til baka í greinar