Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

A SEM ANARKISTAR ERU SANNFRIR UM

 

Fyrstu anarkistarnir voru flk ensku og frnsku byltingunum sautjndu og tjndu ld en anarkistaheiti var gefi eim til hungar egar eir voru taldir aeins vilja reiu ea ringulrei. En fr um 1840 voru anarkistar flk sem tk upp heiti til merkis um a vildi anark sem ddi a vera laus vi yfirstjrn. Grska ori anarkhia, eins og enska ori anarchy, felur sr bar essar merkingar, flk sem ekki er anarkistar telur a merking eirra komi sama sta niur, en anarkistar eru harir v a etta s tvennt lkt. yfir hundra r hafa anarkistar veri flk sem trir v a lausn undan rkisstjrn urfi ekki a a reiu og ringulrei og trir v meira a segja a samflag n rkisstjrnar veri betra en a samflag sem vi lifum nna.

llum hpum manna koma upp mevitu vibrg gegn yfirvaldi. Anarkismi er plitsk tfrsla mevitara vibraga eirra. Allir ekkja til flks sem er anarkistar fr nttrunnar hendi; eirra sem vilja ekki tra neinu ea gera neitt sem eim er skipa a gera, og allir geta gert sr hugarlund astur ar sem nokkurnveginn allir eru ru mli en nsti maur og enginn tekur mark neinum. egar rnt er sguna m sj praktska hneig til anarkisma meal einstaklinga og hpa sem eru uppreisn gegn eim sem yfir eim ra. Hin frilega hugmynd um virkan anarkisma er einnig mjg gmul. Finna m lsingar fyrri glsitmum sem lausir voru vi yfirstjrnir sgum fr Kna til forna og Indlandi, Egyptalandi, Mesptamu, Grikklandi og Rm og sama htt m finna drauminn um fyrirmyndarrki n rkisstjrnar hugmyndum tal hugsua, trarhpa og stjrnmlahpa. En tenging virks anarkisma vi astur ntmans kom seinna og a er ekki fyrr en innan anarkistahreyfingar ntjndu aldar sem vi rekumst krfuna um samflag n yfirstjrnar, hr og n.

Arir hpar bi vinstri og hgri vng stjrnmla segjast vilja losna vi rkisstjrnina, egar annahvort markaurinn er orinn svo frjls a hann arf ekki frekara eftirlit, ea egar svo miki jafnri hefur skapast meal manna a ekki verur lengur rf fyrir a hafa eim bnd, en aferirnar sem essir hpar grpa til virast stugt styrkja rkisstjrnina sessi. a eru einungis anarkistarnir sem vilja raun losna vi hana. etta ir ekki a anarkistar tri allrahanda rmantskum vttingi og telji allar manneskjur eli snu gar, einsleitar ea fullkomnar. etta ir a anarkistar telja nr allar manneskjur flagslyndar og svipaar og frar um a lifa eigin lfi og hjlpast a. Margir segja rkisstjrn vera nausynlega vegna ess a flki s ekki treystandi til a lta eftir sjlfu sr. Anarkistar spyrja hinsvegar svo: Ef allt flk er svo slmt a ara urfi til a stjrna v, hvernig getur nokkur veri ngu gur til a ra yfir rum? Vald virist spilla og skora vald spillir algerlega. Um lei er auur jarar afur verka alls mannkyns og hver manneskja hefur jafnan rtt til tttku v starfi og til a njta afuranna. Anarkismi er hugsjn sem gerir krfu um bi algert frelsi og algert jafnrtti.

 

FRJLSLYNDI OG SSALISMI

 

Lta m anarkisma sem run t fr annahvort frjlslyndi (libertarianism) ea flagshyggju (ssalisma) ea fr essu tvennu. Eins og frjlslyndir vilja anarkistar frelsi og eins og ssalistar vilja eir jafnrtti. En vi sttum okkur ekki vi frjlshyggjuna taf fyrir sig ea ssalismann t af fyrir sig. Frelsi n jafnrttis ir a ftkir og sjkir njta minna frelsis en hin rku og vel settu og jafnrtti n frelsis ir a vi erum ll rldmi saman. Frelsi og jafnrtti stangast ekki heldur bta hvort anna upp. sta hinnar gmlu gagnstusetningar frelsis og jafnrttis, egar okkur er sagt a auki frelsi i minna jafnrtti og a meira jafnrtti i minna frelsi, benda anarkistar a raun er ekki hgt a njta annars n hins. Frelsi er ekki raunverulegt ef sumir eru of ftkir ea illa staddir til a njta ess og jafnrtti er ekki raunverulegt ef sumum er stjrna af rum. rslitaframlag anarkista til stjrnmlakenninga er essi ttun; a frelsi og jafnrtti er raun a sama.

Anarkismi sker sig einnig fr bi frjlslyndi og flagshyggju me ru vihorfi til framrunar. Frjlslyndir sj sguna sem lnulega run fr villimennsku, hjtr, rngsni og harstjrn til simenningar, upplsingar, vsni og frelsunar. a gengur me framfr og afturhaldi inn milli, en hin raunverulega framrun mannkyns leiir fr slmri fort til grar framtar. Flagshyggjuflk sr sguna sem rkrtta framrun fr villimennsku gegnum harstjrn, lnsskipulag og kapitalisma, til sigurs verkalsins og afnms stttaskiptingar. a gengur me byltingum og v a r eru brotnar bak aftur en hin raunverulega framrun mannkyns er einnig hr fr slmri fort til grar framtar.

Anarkistar sj framrun mjg svo ruvsi, raunar sj eir oft alls enga framrun. Vi sjum sguna ekki sem lnulega ea rkrtta framfr eina tt, heldur sem tvtt ferli. Saga samflags manna er saga barttu milli eirra sem ra og eirra sem ri er yfir, milli eirra sem hafa fullar hendur og eirra sem ekkert hafa, milli ess flks sem vill rkja og lta yfir sr rkja og flksins sem vill frelsa sig og sitt flk; lgml yfirvalds og frelsis, rkisstjrnar og byltingar, rkis og samflags eru varanlega gagnst. essar fingar htta aldrei, hreyfing samflags manna almennt ea einhvers tiltekins samflags er eina tt einum tma og ara tt rum. Uppgangur ns stjrnskipulags ea hrun einhvers eldra er ekki dularfullt uppbrot runinni ea einhver jafnvel enn dularfyllri ttur hennar, heldur nkvmlega a sem a ltur t fyrir a vera. Sgulegar uppkomur eru velkomnar svo framarlega sem r auka frelsi og jafnrtti fyrir flk almennt. Engin dulin sta er til ess a kalla gan vibur slman vegna ess a hann s hjkvmilegur. Vi getum ekki haft uppi neina spdma a gagni um framtina og vi getum ekki veri viss um a heimurinn veri betri. Okkar eina von er a me aukinni ekkingu og auknu innsi, veri flk frekar mevita um a a getur lifa lfi snu n ess a hafa nokkra rf fyrir yfirvald.

Samt sem ur sprettur anarkismi af frjlslyndi og flagshyggju bi sgulega og frilega. Frjlslyndi og ssalismi voru til undan anarkisma og anarkisminn spratt upp ar sem etta tvennt btti hvort anna upp og ar sem a stangaist . Enn byrja flestir anarkistar sem annahvort frjlslyndir ea ssalistar ea bi. Uppreisnarandinn fist sjaldan fullvaxta og yfirleitt vex hann inn anarkisma frekar en innan anarkisma. Segja m a anarkistar veri alltaf frjlslyndir og alltaf ssalskir og hvert skipti sem eir afneita v sem er gott ru hvoru, svki eir anarkismann sjlfan. einn veg treystum vi mlfrelsi og frelsi til funda, fera, hegunar og srlega frelsi til andstra skoana, hinn veginn trum vi jafnrtti til eignarhalds, samstu manna, hagnti samvinnu og srstaklega dreifingu valds. Vi erum frjlslynd en aeins umfram a og ssalistar en aeins umfram a.

Samt er anarkismi ekki bara blanda af frjlslyndi og flagshyggju, .e. v flagslega lri ea velferarkapitalisma sem er rkjandi essu landi. Hva svo sem vi eigum inni hj eim og hversu nlg sem vi erum frjlslyndum og ssalistum, skilur milli okkar og eirra, og ssaldemkrata, grundvallaratrium egar vi afneitum eirri stofnun sem rkisstjrn er. Bi frjlslyndir og jafnaarmenn treysta rkisstjrn. Frjlslyndir a v er virist til a vihalda frelsi en raun til a koma veg fyrir jafnri, ssalistar a v er virist til a vihalda jafnri en raun til a hindra frelsi. Jafnvel au framsknustu meal frjlslyndra og ssalista geta ekki veri n rkisstjrnar og rkisstjrn er ekkert anna en a sumt flk nist ru flki me valdbeitingu. Kjarni anarkismans er afneitun ess a nokkur hafi vald yfir rum, n ess kjarna er anarkisminn ekki neitt.

 

LRI OG FULLTRAR

 

Margir standa gegn lrislegri rkisstjrn, en anarkistar eru frbrugnir eim v eir standa einnig gegn lrislegri rkisstjrn. Sumir arir hpar standa lka gegn lrislegri rkisstjrn en anarkistar eru einnig frbrugnir eim, ekki vegna ess a eir ttist ea hati stjrnun flksins heldur af v a eir sj lri ekki sem stjrnun flksins heldur sem rkleidda mtsgn. Raunverulegt lri er einungis framkvmanlegt litlu samflagi ar sem allir geta teki tt hverri kvrun og er a nausynlegt um lei. a sem er kalla lri og a heita rkisstjrn flksins fyrir flki er raunar rkisstjrn flksins fyrir kosna ramenn og tti frekar a kallast samykkt fmennisstjrn.

Rkisstjrn skipu ramnnum sem vi hfum vali er frbrugin og yfirleitt betri en rkisstjrn skipu ramnnum sem hafa vali sig sjlfa, en hn snst samt um vald yfir rum. Rkisstjrn, sama hversu lrislega sinnu hn er, er h v a einhver lti einhvern annan gera eitthva ea hindri einhvern a gera eitthva. Lka egar okkur er stjrna af fulltrum okkar er veri a stjrna okkur og um lei og eir fara a stjrna okkur gegn okkar vilja eru eir ekki lengur okkar fulltrar. Flest flk er n sammla v a vi hfum engum skyldum a gegna vi rkisstjrn sem vi hfum ekki kosi, anarkistar ganga lengra og segja okkur hafa engum skyldum a gegna vi rkisstjrn sem vi hfum kosi. Vi kannski ltum henni vegna ess a vi erum sammla henni ea vegna ess a vi erum ekki astu til a hlnast, en okkur ber engin skylda til a hla egar vi erum henni sammla og er sttt a hlnast. Flest okkar eru v a au sem breytingar koma vi ttu a vera spur ur en nokkrar kvaranir eru teknar; anarkistar ganga lengra og krefjast ess a au ttu sjlf a taka kvaranirnar og ganga eftir v a koma eim framkvmd.

annig a anarkistar hafna hugmyndum um flagslegan samning og fulltrakerfi. Eflaust munu flestir hlutir alltaf vera framkvmdir af fum; eim sem hafa huga kvenu vandamli og eru fr um a leysa a, en ess gerist ekki rf a au su valin ea kosin. au munu hvort e er alltaf skjta upp kollinum og a er betra a a eigi sr sta nttrulega. Mli er a leitogar og srfringar urfa ekki a vera ramenn. Leitogahfileikar og srfrikunntta eru ekki endilega tengd valdi. Einu raunverulegu fulltrarnir eru stagenglar ea eir skipair sem hafa skyldum a gegna gagnvart eim sem senda og eru stugt afturkallanlegir[VH1] . vissan htt er stjrnandinn sem segir sig vera fulltra flksins verri en stjrnandinn sem er bltt fram harstjri, v a erfiara er a kljst vi valdnslu s henni pakka inn falleg or og srtk rk. S stareynd a vi getum kosi sem ra yfir okkur fjgurra ra fresti ir ekki a vi verum a hla eim a sem eftir er kjrtmabilsins. Ef vi gerum a, er a af hagntum stum, ekki siferilegum. Anarkistar eru mti rkisstjrn, hvernig svo sem hn er uppbygg ea rkstudd.

 

RKI OG STTT

 

Anarkistar hafa barttu sinni gegn yfirvaldi beint spjtum snum a rkinu, .e. eirri stofnun sem gerir tilkall til einrisvalds tilteknu svi. etta kemur til af v a rki er fyrirferarmesta dmi um yfirvald samflagi auk ess sem a veitir vald og strir v innan samflagsins. ar a auki hafa anarkistar einnig stai gegn llum gerum rkja, ekki einungis hinni greinilegu harstjrn kngs, einrisherra ea herforingja, heldur og tilbrigum eins og upplstri einvaldsstjrn, framsknu krnuveldi, lnsskipulgu fri ea viskiptafri, ingri, sovtkommnisma o.s.frv. Anarkistar hafa jafnvel lti hafa eftir sr a ll rki su af sama meii og valmguleikar eirra milli su engir.

etta er ofureinfldun. ll rki eru sannarlega bygg valdi en sum eru sannarlega valdagrugri en nnur og allt elilegt flk myndi frekar vilja lifa undir v sem er minna valdagrugt en hitt. Til a benda einfalt dmi, hefi ekki veri hgt a gefa t essa anarkistayfirlsingu mrgum rkjum fyrri tma og enn dag vri ekki hgt a gefa hana t mrgum rkjum bi hgrisinnuum og vinstrisinnuum, hvort sem er austri ea vestri, norri ea suri. g myndi frekar vilja eiga heima ar sem hgt er a gefa hana t og sama m segja um flesta lesendur mna.

Fir anarkistar hafa enn svo einfeldningsleg vihorf gagnvart afstum hlut eins og rkinu og anarkistar einbeita sr ekki a rsum rkisstjrnina og r stofnanir sem af henni spretta, einungis vegna ess a etta er hluti af rkinu heldur einnig vegna ess a r eru fgakennd dmi um beitingu valds samflaginu. Vi sjum rki sem andsttt samflaginu, en vi ltum ekki lengur a sem utanakomandi samflagi. Vi ltum a sem hluta ess ea nttrulegan vxt. Vald er elileg hegun, alveg eins og rsarhneig en a er hegun sem bi er hgt og tti a stjrna og roskast burt fr. a verur ekki gert me v a binda a stofnanir heldur einungis me v a finna leiir til a komast af n ess.

Anarkistar andmla eim rkisstofnunum sem greinilega kga; embttismnnum, lggjfum, lgreglu, lgrttu, fangelsum, her o.s.frv. og einnig eim sem virast gkynja; samflagsttum opinberum styrkjum og sveitarstjrnum, bnkum og tryggingaflgum, sklum og hsklum, dagblum, tvarpi, rum rkismilum og llu hinu. Allir geta s a hi fyrrnefnda er ekki byggt samykki heldur hlni og egar upp er stai, vingun. Anarkistar leggja herslu a a sarnefnda strir einnig me jrnhnefa, jafnvel a hann s klddur flauelshanska.

Samt sem ur, s gengi tfr v a r stofnanir sem stafa beint ea beint af rkinu su bara slmar, er ekki hgt a skilja r. r geta haft gar hliar, tvo vegu. r eru gagnlegar neikvan htt egar r standa gegn valdapoti annara stofnana, svo sem illskeyttum foreldrum, grugum leiguslum, yfirmnnum me yfirgang og ofbeldisglpamnnum og r gagnast jkvan htt egar r fylgja eftir skilegri flagslegri hegun eins og flagsjnustu, fallahjlp, samskipta- og flutningakerfum, menningu og listum, heilbrigisjnustu, ellilfeyri, ftkrahjlp, menntun og fjlmilun. annig a vi hfum frjlslynda rki og velferarrki; rki sem tir undir frelsi og rki sem btir mannrttindi.

Fyrsta svar anarkista vi essu er a grundvallaratrium hfum vi rki sem er kgandi; helsta hlutverk rkisins er a halda flkinu niri, a takmarka frelsi. ll jkv hlutverk rkisins er hgt a tfra og au hafa oft veri tfr me samvinnu sjlfviljugra hpa. essu tilviki er lkt fari me rki og kirkjuna mildum. mildum var kirkjan hluti af llum helstu flagslegum athfnum og trlegt tti a essar athafnir vru mgulegar n hennar. Einungis kirkjan mtti skra, gifta og grafa flk og a urfti tak til a tta sig v a reyndar stjrnai kirkjan ekki fingum, st og daua. Hver einasta almenn athfn urfti opinbera blessun kirkjunnar. Almenningur urfti a lra a athfnin var alveg jafn hrifark n essarar blessunar og etta er va annig enn. Kirkjan skipti sr af og stjrnai oft eim hlium lfsins og samflagsins sem dag er stjrna af rkinu. Flki hefur tekist a tta sig a afskipti kirkjunnar eru rf og jafnvel skaleg. a sem n arf a lra er a yfirr rkisins eru jafn rf og skaleg. Vi urfum rkinu a halda einungis jafnlengi og vi teljum svo vera og allt sem a gerir m gera jafn vel og betur n heimildar yfirvaldsins.

Seinna svar anarkista er a helsta hlutverk rkisins er a vihalda v jafnri sem er til staar. Fir anarkistar eru sammla Marxistum um a grunnttur samflags s stttin, en flestir eru sammla um a rki s plitsk tfrsla efnahagslegrar uppbyggingar. annig s a fulltri eirra sem eiga ea stjrna aui samflagsins og kgi sem vinna verkin og skapa auinn. Rki er frt um a dreifa aunum jafnt ar sem a er helsti miill jafnrar dreifingar. Anarkistar eru sammla Marxistum a nverandi kerfi veri a eyileggja, en eir eru sammla v a kerfi framtarinnar s hgt a koma me rkinu annara hndum. Rki er orsk sem og afleiing stttaskiptingar og stttlaust samflag sem komi er af rkinu mun fljtt vera stttskipt samflag aftur. Rki mun ekki visna og eyast, a verur a afnema me v a flki taki vldin af ramnnum og auinn af eim rku. etta tvennt tengist og anna n hins mun alltaf enda me skpum. Anark snum besta skilningi ir samflag n bi valdamikils og auugs flks.

 

SKIPULAG OG SKRIFRI

 

etta ir ekki a anarkismi afneiti skipulagi, a ar liggi helstu ranghugmyndir meal manna um anarkisma. Flk getur stt sig vi a anark urfi ekki a a bara reiu og ringulrei og a anarkistar vilji ekki skipulag heldur skipulag n yfirstjrnar, en a er sannfrt um a anark i skipulag sem sprettur upp af sjlfsdun og a anarkistar vilji ekki skipulagningu. etta er fjarri sannleikanum. Anarkistar vilja raun miklu meiri skipulagningu, en skipulagningu n valdnslu. Ranghugmyndirnar um anarkisma koma til af ranghugmyndum um skipulagningu, flk erfitt me a sj a skipulagning er ekki h valdi og a rauninni gengur hn betur n yfirvalds.

Ef vi hugsum mli smstund sjum vi a egar vingun er hafna og samr kemur stainn eykst ll umra og tlanager sta ess a minnka. Allir sem koma a kvaranatku vera astu til a taka tt henni og enginn getur lti verkin hendur launara embttismanna ea kjrinna fulltra. Ef engar reglur eru til a fara eftir ea fordmi a fylgja, verur a taka hverja kvrun upp ntt. Ef engir eru ramenn til a hla ea leitogar til a fylgja, munum vi ll taka eigin kvaranir. Til a halda llu essu gangandi mun fjldi og fjlbreytni tengsla milli einstaklinga aukast, ekki minnka. Vera m a esshttar skipulagning veri skr og skili minni afkstum, en hn kemst miklu nr rfum og tilfinningum eirra sem mli varar. Ef einhverju er ekki hgt a koma verk n gmlu skipulagningarinnar; me valdapoti og vingun, er hpi a a s ess viri og vi vrum v betur komin n ess.

Anarkistar hafna v a binda skipulagningu vi stofnanir, eins og egar komi er ft srstkum hpi manna og kvenna sem hefur a hlutverk a skipuleggja anna flk. Skipulagning anarkskum ntum yri flandi og opin. Um lei og skipulagning stfnar og lokast, lendir hn hndum skrifris, verur handbendi srtkrar stttar og fer a tlka yfirvald sta ess a samrma tti samflaginu. Hver hpur hneigist alltaf til ess a fir ri og hvert kerfi hneigist til skrifris; yfirra srfringanna. Anarkistar vera alltaf a berjast gegn essum tilhneigingum framtinni eins og dag, sn milli og milli annarra.

 

EIGNARHALD

 

Anarkistar afneita ekki heldur eignarhaldi a vi hfum a srkennilegt sjnarhorn. einum skilningi orsins er eignarhald jfnaur, .e. yfirtaka einhvers af einhverjum er a synja llum rum um a. etta ir ekki a sum ll kommnistar. etta ir a rttur tiltekins einstaklings til einhvers kveins hlutar er ekki hur v hvort a vikomandi einstaklingur skapai hlutinn, fann hann, keypti hann, var gefinn hann, er a nota hann, vill f hann ea hefur lagalegan rtt til hans, heldur hvort essi einstaklingur hafi rf fyrir hann, og til a hera hersluna, hvort essi einstaklingur arfnist hans meira en einhver annar. etta er ekki spurning um afsttt rttlti ea nttrulgml, heldur samstu meal manna og hreina og beina skynsemi. Hafi g brauhleif og ert svangur er hann inn, ekki minn. Hafi g yfirhfn og r er kalt, tilheyrir hn r. Hafi g hs og ekki, hefur rtt til a nota a minnsta eitt af mnum herbergjum. En rum skilningi orsins er eignarhald frelsi, .e. a geta einkalfi snu noti hluta og lausafjr mtulegu magni, er nausynlegt lfsgum einstaklingsins.

Anarkistar eru fylgjandi einkaeign sem ekki er hgt a nta af einum til a misnota annan, eins og r persnulegu eigur sem vi snkum a okkur fr barnsku og vera hluti af lfi okkar. a sem vi erum mti eru r almenningseignir sem einungis er hgt a nota til a ffletta flk; jarni og byggingar, framleislu- og dreifingartki, hrefni og unnar vrur, peningar og hfustlar. Grundvallaratrii er nnast a flk hafi rtt til ess sem a framleiir me eigin vinnu en ekki ess sem a fr tr vinnu annara. Flk hefur rtt til ess sem a arfnast og notar en ekki til ess sem a arfnast ekki og getur ekki nota. Um lei og sumir hafa meira en ng fer a annahvort til spillis ea kemur veg fyrir a arir hafi ng. etta ir a rkt flk hefur engan rtt til eigna sinna vegna ess a a er ekki rkt vegna eigin vinnu heldur vegna ess a fjldi flks vinnur fyrir a. Ftkt flk hefur rtt til eigna rka flksins ar sem ftktin stafar ekki af v a a vinnur lti heldur af v a a vinnur fyrir ara. Raunar er vinnutmi ftkra yfirleitt miklu lengri og vinna eirra fer fram vi verri astur en efnara. Enginn hefur nokkru sinni ori rkur ea haldist rkur me eigin vinnu heldur einungis me v a misnota vinnu annara. Vera m a vi hfum hs og landskika, eigin verkfri og bum vi ga heilsu alla vi og vi leggjum eins hart a okkur og vi getum eins lengi og sttt er. Vi leggjum til ng fyrir fjlskyldu okkar en ekki miki meira og jafnvel sjum vi ekki sjlfum okkur raunverulega farbora v vi treystum ara til a leggja til sumt af v sem vi urfum og iggja eitthva af okkar framleislu stainn.

Almenningseign er ekki bara spurning um eignarrtt, heldur einnig um stjrnun. a er ekki nausynlegt a vera eignamaur til geta misnota ara. Rkt flk hefur alltaf nota ara til a sj um eignir snar og n, egar nafnlaus samsteypufyrirtki og rkisfyrirtki eru a koma sta einstaklinga sem eigendur, eru framkvmdastjrar a vera lykilmenn a nta sr vinnu annara. Bi ruum og vanruum lndum og rkjum kaptalista og kommnista, er a ltill minnihluti banna sem enn , ea annan htt stjrnar mestum hluta almenningseigna.

rtt fyrir a a lti annig t er etta ekki hagfrilegt ea lagalegt vandaml. a sem skiptir mli er ekki dreifing fjrmagns ea barrttur lands ea skattakerfi ea innheimtuaferir ea erfarttur, heldur s grundvallarstareynd a sumt flk ltur sig hafa a a vinna fyrir ara, alveg eins og sumir hla rum. Ef vi myndum neita a vinna fyrir au rku og valdamiklu myndi eignarhaldi hverfa. sama htt og ef vi neitum a hla ramnnum myndi valdnslan hverfa. Gagnvart anarkistum er eignarhaldi byggt valdnslu en ekki hinn veginn. Mli er ekki hvernig smbndur fra landeigandann ea hvernig verkaflk setur peninga vasa yfirmannsins, heldur hversvegna a gerir a og etta er plitskt atrii.

Sumt flk vill reyna a leysa eignarhaldsvandamli me v a breyta lgum og rkisstjrn, annahvort me umbtum ea umbyltingum. Anarkistar hafa enga tr slkum lausnum, en eir eru ekki allir sammla um rttu lausnina. Sumir anarkistar vilja dreifingu alls meal allra svo a vi getum ll fengi jafnan hlut au heimsins, og laisses-faire viskiptakerfi me gegnsju bkhaldi til a koma veg fyrir yfirgengilega ausfnun. En flestir anarkistar hafa enga tr essari lausn, heldur vilja einnig eignarnm allra almenningseigna fr eim sem hafa meira en au urfa og a stjrnun veri hndum samflagsins heild, svo a vi hfum ll jafnan agang a auleg heimsins. A minnsta kosti er samkomulag um a nverandi eignarhaldskerfi urfi a eyileggja um lei og nverandi valdakerfi.

 

GU OG KIRKJA

 

Anarkistar hafa gegnum tina veri guleysingjar og mti klerkastttinni. Fyrstu anarkistarnir voru jafn miki mti kirkjunni og rkinu og flestir eirra hafa veri andstir trarbrgunum sjlfum. Slagori hvorki gu n herra hefur oft veri nota til a taka saman inntak anarkismans. Margt flk er enn a taka fyrstu skref sn til anarkisma me v a gefa upp tr sna og breytast rkhyggjuflk ea hmanista. Afneitun hins himneska yfirvalds hvetur til afneitunar valds meal manna. Nr allir anarkistar dag eru lklega trleysingar ea efahyggjuflk. En a hafa veri til trair anarkistar a eir hafi yfirleitt veri utan meginhreyfingar anarkista. Skr dmi um etta eru heinir sfnuir sem hldu uppi anarkskum hugmyndum fyrir ntjndu ldina og hpar trara friarsinna Evrpu og Norur Amerku ntjndu og tuttugustu ld. Srstaklega m nefna Tolstoy og fylgjendur hans vi upphaf tuttugustu aldarinnar og hreyfingu kalskra verkamanna Bandarkjunum fr 1930.

Dregi hefur heldur r hinu almenna hatri anarkista trarbrgum eftir v sem veldi kirkjunnar hefur hnigna og flestir anarkistar dag lta tr sem persnulegt ml. eir myndu standa gegn vinguu afnmi trarbraga en eir myndu einnig standa gegn vingari endurreisn trarbraga. eir myndu leyfa hverjum sem er a tra hva sem er og gera hva sem er svo fremi a a hafi einungis hrif vikomandi, en eir myndu ekki vilja veita kirkjunni meira vald.

Annars er saga trarbraganna lkan fyrir sgu rkisstjrna. eina t var tali mgulegt a hafa samflag n Gus, n er Gu dauur. Enn er tali mgulegt a hafa samflags n rkis, n urfum vi a koma rkinu fyrir kattarnef.

 

STR OG OFBELDI

 

Anarkistar hafa alltaf veri andsnnir stri en ekki hafa eir allir veri andsnnir ofbeldi. eir eru mti her en eru ekki endilega friarsinnar. Gagnvart anarkista er str hin algera birtingarmynd valdnslu utan samflags og um lei mikil lyftistng fyrir valdnslu innan samflags. Hi skipulaga ofbeldi og eyilegging sem sr sta stri eru gfurlega stkku mynd af skipulgu ofbeldi og eyileggingu rkisins og str er rkinu heilsubt. Anarkistahreyfingin hefur alltaf stai gegn stri og strssingum. rfir anarkistar hafa stutt sum str, en a hefur alltaf veri liti sem lihlaupa af flgum eirra og essi algera andstaa vi str milli ja er einn af helstu sameiningarttum anarkista.

En anarkistar hafa skili milli stra milli ja og borgarastrs milli sttta. Hreyfing byltingarsinnara anarkista seinni hluta ntjndu aldar hvatti til uppreisnar me ofbeldi til a eyileggja rki og anarkistar hafa veri virkir mrgum vopnuum uppreisnum og borgarastrum, srstaklega Rsslandi og Spni. rtt fyrir a hafa teki tt slkri barttu ltu eir ekki glepjast til a halda a eitt sjlfu sr muna koma byltingunni. Vera m a ofbeldis s rf til a fyrirkoma gamla kerfinu, en a er gagnslaust og raunar httulegt vi uppbyggingu ns kerfis. Her flksins getur sigra randi sttt og eytt rkisstjrn, en hann getur ekki hjlpa flkinu a skapa frjlst samflag og a er einskis viri a vinna stri ef friur vinnst ekki.

Margir anarkistar hafa reyndar efast um a nokkurt gagn s a ofbeldi. Eins og rki, er a ekki hlutlaust afl ar sem hrifin fara eftir v hver beitir v og a mun ekki gera rtta hlutinn einungis vegna ess a a er rttum hndum. Auvita er ofbeldi hinna kguu ekki ofbeldi kgarans, en jafnvel egar a er besta leiin t r olandi astu er a bara nstbest. Ofbeldi er einn af gefelldustu ttum ntmasamflags og a verur fram gefellt sama hversu gur tilgangurinn er. ar a auki leitast a vi a eyileggja tilgang sinn, jafnvel astum ar sem a virist vieigandi, eins og byltingu. Reynsla sgunnar bendir til ess a byltingar veri ekki tryggar me ofbeldi, vert mti, v meira ofbeldi, v minni bylting.

Allt etta getur virst frnlegt augum flks sem ekki er anarkistar. Einn af elstu og lfseigustu fordmum gagnvart anarkisma er a anarkistar su umfram allt ofbeldismenn. Meira en aldargmul stlu mynd anarkistans me sprengju undir skikkjunni er enn kreiki. Margir anarkistar hafa nefnilega ahyllst ofbeldi, sumir hafa reynt launmor ekktum andlitum og rfir hafa jafnvel ahyllst hryjuverk gagnvart almenningi til a ta undir eyileggingu stjrnkerfis. Anarkisminn snar skuggahliar og tilgangslaust a afneita v. En a er aeins ein hli anarkisma og a ltil um sig. Flestir anarkistar hafa vallt stai gegn ofbeldi nema ess gerist virkilega rf, hinu hjkvmilega ofbeldi sem sr sta egar flki hristir af sr ramenn og arrningja, en hafa hika vi a fordma fu anarkista sem hafa gripi til ofbeldis af einlgum hvtum.

Helstu gerendur ofbeldisglpa hafa veri eir sem vilja halda vldum, ekki eir sem rast gegn eim. Mestu moringjarnir hafa ekki veri essir grtlegu sprengjumenn suur Evrpu sem fyrir rmri ld voru knnir til verka af rvntingu heldur eir sem stjrna hervlum hvers rkis essa heims. Enginn anarkisti getur stai samkeppni vi rsarstr og atmsprengjuna, enginn einn launmoringi getur stai jafnftis Hitler ea Staln. Vi myndum hvetja verkaflk til a taka yfir verksmijur ea hvetja smbndur til a taka landi snar hendur og vi gtum broti giringar ea reist gtuvgi en vi hfum enga hermenn, engar flugvlar, enga lgreglu, engin fangelsi, engar fangabir, engar aftkusveitir, enga gasklefa og enga bla. augum anarkista, er ofbeldi fgakennt dmi um valdbeitingu eins aila gagnvart rum, ea hpunktur alls sem vi stndum mti.

sumum tilfellum hafa anarkistar hneigst til a vera friarsinnar og friarsinnar hneigst til anarkisma. etta hefur reynst vel fyrir bar hliar; anarkistar lrt af friarsinnum og friarsinnar lrt af anarkistum. Sumir anarkistar hafa laast srstaklega a herskrri friarbarttu, eins og hvatt var til af Tolstoy og Gandhi, og beitingu frisamlegra mtmla sem tkni vi beinar agerir. Margir anarkistar hafa teki tt hreyfingum gegn stri og hafa stundum haft ingarmikil hrif r.En margir anarkistar, jafnvel eir sem koma ni a mlum, telja friarbarttuna tla sr um of me hfnun allra allskyns ofbeldi vi allar astur og of rngsna a halda a trming ofbeldis t af fyrir sig geti valdi grundvallarbreytingum samflaginu. ar sem friarsinnar horfa yfirvald sem veikari tgfu ofbeldis sj anarkistar ofbeldi sem harari tgfu af yfirvaldi. Sumir anarkistar eru einnig frbitnir siaboskap friarsinna, meinltishugsunarhtti og sjlfbirgingshtti og ljflingsvihorfi eirra til heimsins. Svo g endurtaki mig, eru eir mti hernai en eru ekki endilega friarsinnar.

 

EINSTAKLINGURINN OG SAMFLAG

 

Grunnttur samflagsins er einstaklingurinn. Nr allir einstaklingar lifa samflagi en samflag er ekkert anna en samansafn einstaklinga og eini tilgangur ess er a veita eim fullngjandi lf. Anarkistar telja flk ekki hafa rttindi fr nttrunnar hendi. a vi um alla. Einstaklingur hefur engan rtt til a gera eitthva en enginn annar einstaklingur hefur rtt til a stva ann einstakling a gera eitthva. a er ekki um a ra neinn almennan vilja og ekkert flagslegt vimi sem vi ttum a fylgja. Vi erum jfn en ekki einsleit. Samkeppni og samvinna, fjandsemi og friarvilji, rngsni og umburarlyndi, ofbeldi og stt, troningur og uppreisn, allt eru etta nttrulegar myndir flagslegrar hegunar, en sumar auka og arar hindra gefandi lf einstaklinga. Anarkistar tra v a besta leiin til a tryggja einstaklingunum gefandi lf s a tryggja jafngilt frelsi fyrir alla melimi samflagsins.

essvegna hfum vi engan tma fyrir sisemi venjulegum skilningi orsins og vi hfum ekki huga hva flk gerir lfi snu. Ltum hvern einstakling gera nkvmlega a sem honum snist, innan marka eigin getu, svo fremi a eir leyfi llum rum a gera nkvmlega a sem eir vilja. Hlutir eins og klnaur, framkoma, mlfar, mannasiir, kunningjahpur o.s.frv. eru hir persnulegu vali. Sama vi kynlf. Vi erum fylgjendur frjlsra sta, en a ir ekki a vi sum fylgjendur alheimslausltis. a ir a allt sem tengist kynlfi er frjlst, nema vndi og nauganir og a flk tti sjlft a geta vali (ea hafna) mismunandi kynhegun ea blflgum. fgakennd nautnahyggja getur henta einum en algert skrlfi rum. eru flestir anarkistar sammla um a heimurinn vri betri staur ef hr hefi veri miklu minna af rfli og miklu meira af ringum. Sama grundvallaratrii vi hluti eins og vmugjafa. Flk getur eitra fyrir sr me alkhli ea koffni, kannabis ea amfetamn, tbaki ea ptum og vi hfum engan rtt til a hindra a, hva refsa eim a vi gtum reynt a hjlpa eim. sama htt geta einstaklingar bei til eirra sem eim hentar, svo fremi a eir leyfi rum einstaklingum a bija sinn eigin htt ea a tilbija ekki eitt ea neitt. a skiptir ekki mli hvort einhverjum s misboi, a sem skiptir mli er ef flk meiist. a er engin sta til a hafa hyggjur af mismunandi persnulegri hegun, a sem arf a hafa hyggjur af er hi hugnanlega rttlti samflags ar sem valdi er misskipt.

Anarkistar hafa alltaf stai gegn kgun nafni jar, flagsskiptingar, kynttar ea kynferis og hafa alltaf stutt hverja hreyfingu til frelsunar nafni jar, flagshps, kynttar og kynferis. En eir eru lkir flgum snum hreyfingunum me v a telja allar myndir kgunar verandi plitskar eli snu og sj ll frnarlmb kgunar sem einstakar manneskjur frekar en hluta af j, sttt, kyntti ea kyni.

Helsti andstingur hins frjlsa einstaklings er hi yfiryrmandi vald rkisins en anarkistar eru einnig andsnnir llum rum birtingarmyndum yfirvalds sem takmarkar frelsi innan fjlskyldunnar, sklanum, vinnusta og hverfinu, og standa gegn hverri tilraun til a lta einstaklinginn fylgja kveinni flagsmynd. En ur en fari er hvernig skipuleggja megi samflagi annig a melimir ess njti hva mest frelsis, er nausynlegt a lsa eim formum sem anarkismi hefur teki tfr mismunandi sjnarhornum samskipti milli einstaklings og samflags.

 

 


 [VH1]essi mlsgrein er illskiljanleg

Til baka í greinar