Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Žessum texta var dreift į A3 bękling meš plakati, į mótmęlafundum og vķšar.

           

HVĶ EKKI AŠ BRENNA BANKANA?

Okkar į mešal eru svo margir sem žekkja ekkert annaš en yfirdrįtt, kreditrekstur og annan veruleika žess peningaheims sem aldrei hefur skapaš neitt įžreifanlegt, gefandi eša fallegt. Žetta eru mörg žśsund einstaklingar sem eru hluti af samfélagi okkar og eru enn ekki mešvitašir um žį einföldu stašreynd bankanum žeirra er sama um žau – tilvera bankans snżst um peningana žeirra.

Ķ žeim rįšandi kerfum sem viš lifum viš, er hlutverk almennings tvennt: Kjósendur Ķ stjórnsżslu og neytendur ķ efnahagskerfinu. Viš erum višfangsefni žessara kerfa. Viš erum veršlögš śtfrį notagildi og hagnašarvon į atvinnumarkaši. Af lķftķma okkar fer meira ķ vinnu en nżtist til hvķldar. Žegar horft er į markmiš vinnumarkašarins og žeirra kerfa sem tengjast honum, er vinnutķmi ekkert annaš en glatašur lķftķmi.

Bankarnir hafa skapaš sér stöšu sem sjįlfsagšur og ómissandi millilišur launagreišanda og launamanns. Žaš deila um hversu žvinguš eša mešvituš žįtttaka almennings ķ veltu bankanna er oršin. Viš vitum hśsnęšislįn eru gerš óborganleg meš verštryggingu og uppgreišslugjaldi. Gengisbundin lįn eru sama įnaušin og aukin harka žeirrar įnaušar mun haldast ķ einhver įr ķ višbót. Žar auki verša skattgreišslur okkar ekki nżttar til višhalds og uppbyggingar félagslegra žįtta heldur til borga skuldir bankanna og rķkissjóšs erlendis.

Žannig veršur vinnutķmi enn frekar glötušum lķftķma. Skuld hins vinnandi einstaklings viš banka og rķki veršur aldrei greidd fullu.

brenna bankana veršur žvķ sjįlfsvörn.

Sjįlfsvörn er sjįlfsagšur hlutur. Stofnanir sem žvinga launafólk til eyša stórum hluta af lķfinu til halda žeim viš er eitthvaš sem okkur ber śtrżma. Žegar kemur žvķ brenna bankana žaš ekki gerast nóttu til og ekki vera myrkraverk fįeinna skęruliša. Nokkur hundruš eša žśsund einstaklingar koma saman į björtum degi, žegar ekkert starfsfólk er til stašar, meš eldfęri, molotov kokteila og eldfima vökvaSķšan er kveikt ķ į nokkrum stöšum og sungiš og dansaš mešan brennur. Sķšan heldur lķfiš įfram.

En lķfiš héldi samt įfram ķ sama ferli žvķ bankarnir sjįlfir eru ekki nema tįkn žess kerfis - hluti af kśgun okkar daglega lķfs. brenna žį gefur frelsistilfinningu en breytir raunverulega engu žvķ skuldirnar fylgja nöfnum og kennitölum. Viš veršum taka į kerfinu öllu, į fleiri mįta en meš eldi.

HVERNIG FELLUM VIŠ ŽĮ KERFIŠ? HVAŠ EF VIŠ HĘTTUM AŠ BORGA ŽEIM?

Taki 7-10% skuldara sig saman um hętta borga bönkunum, er žaš nóg til gera žį gjaldžrota. Žį mun ķslenska fjįrmįlakerfiš hrynja. Skuldir og inneignir žurrkast śt (spurning um eyšileggingu bakfęršra tölvuupplżsinga). Ef viš veltum fyrir okkur framtķšinni meš öllum žeim vinnustundum sem ętlast er til vinnand fólk leggi fram til halda žessu kerfi uppi, žessu kerfi sem nęrist į glötušum lķftķma, žį er nśllstilling alls ekki śt ķ hött.

Er ekki eina įstęša žess viš vinnum fyrir peninga, ašrir krefjast peninga af okkur? Og žessir „ašrir eru žaš ekki rķkiš og bankarnir? Eru žeir sem samfélagiš hefur raunverulega žörf fyrir ekki framleišendur matvęla, kennarar, heilbrigšisgeirinn og išnašarmenn? Allt saman fólk sem er, eins og hver annar, fast ķ lygavef bankanna um eigiš mikilvęgi fyrir gangvirki samfélagsins

Žetta er rómantķsk ofureinföldun į ašstęšunum en hverjir eru žaš sem gera žaš flókiš? Eru žaš ekki helst žeir sem hagnast og byggja valdastöšur į okkar daglega aršrįni? Eru žeirra markmiš eitthvaš sem tryggir okkur öryggi ķ framtķšinni?

Viš vitum žaš žarf engan banka til reka dagheimili, skóla eša hjśkrunarheimili. Žaš žarf hśsnęši, rafmagn og hita, starfsfólk og matvęli. Lyf og margt fleira žarf flytja inn. Til žess žarf fjįrmagn. Hversu mikiš af innkomunni fer ķ višhalda valdapżramķdum stjórnsżslu og fjįrmįla? Ef viš lęrum snišganga valdakerfin veslast žau upp og deyja. Eftir žvķ sem fleiri taka žįtt ķ uppbyggingu annara félagslegra strśktśra, žvķ fleiri yfirgefa hiš sökkvandi skip banka og rķkis og verša hluti af raunverulegu samfélagi manna. Lausu viš žessar afętur.

REKSTUR ĮN GRÓŠA (OG ĮN GRĘŠGI)

Ótrślegt en satt, banka eša sparisjóša er hęgt reka įn kśgunar. Žaš er hęgt ganga śt frį žeirri hugmynd eigir žś meira en žś žarft nota akkśrat nśna, eša sért leggja reglulega fyrir, žį getir žś lagt žetta inn ķ sameiginlegan sjóš (og fįir kvittun fyrir - bankabók).  Į mešan žś notar ekki žitt geta ašrir haft ašgang žvķ meš loforši (ekki einu og sér) um greiša žaš til baka įn nokkurra vaxtaEitthvaš lįntökugjald žarf žó vera žvķ greiša žarf fyrir laun starfsmanna bankans, hśsnęši hans, orkunotkun og innbś, en ekki krónu meiraŽaš į undir engum kringumstęšum vera tekjuafgangur af rekstri banka, hvaš žį aršur žar sem žaš flokkast undir hreina fjįrkśgun eša hreinlega rįnEf žaš kemur upp afgangur er af rekstri bankans eša sjóšsins į skila žeim peningum til allra višskiptavina, jafnt sparifjįreigenda sem og lękkun skulda žeirra sem ekkert annaš eiga en žęr. Į žennan hįtt gętu bankar veitt raunverulega félagslega žjónustu en ekki veriš hagnašarapparöt fyrir einstaklinga sem žegar hafa of mikiš milli handanna.

-Ein tilraun meš lausn frį peningahyggju er fyrirkomulag sem heitir LETS (Local Exchange Trading System). Žaš er gjaldmišilslaust vöruskiptakerfi žar sem einstaklingar og hópar geta lagt inn bęši vöru og žjónustu og žannig safnaš sér inneign og tekiš hana śt ķ annari vöru eša žjónustu.

Eša viš bara brennum allt fjįrmįlakerfiš nišur og sjįum svo til hvernig okkur gengur – samstaša er afl sem veršur aldrei blankt.

 

Til baka í greinar