Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Hr er annar kafli, um borgaralega hlni, r bkinni Beinar Agerir og Borgaraleg hlni.

 

KAFLI 2

 

 

BORGARALEG HLNI

 

Skilgreining

 

Borgaraleg hlni er a neita a hla lgum, krfum ea fyrirskipunum rkisstjrnar, fulltra hennar ea hverju ru yfirvaldi. hlnin er sett skrt fram en felur ekki sr ofbeldi. M segja a hlnir borgarar su a berjast fyrir v a samflag sitt veri betra og fylgi vi a hjarta snu og sannfringu frekar en settum lgum og flagslegum reglum.

Flk sem beitir sr borgalegri hlni getur kosi a brjta kvein lg markvissan htt, t.d. me v a mynda hpa sem loka gtum ea taka yfir opinberar byggingar.

tttakendur gera r fyrir eim mguleika a handbendi yfirvalda taki hndum ea jafnvel rist og berji. Einstaklingar me reynslu af tttku annig astum eru oft a jlfa flk vibrgum vi handtkum og rsum annig a ekki komi til taka af hendi mtmlenda. herslan frisamlega andspyrnu kemur m.a. til af v a bregist mtmlendur vi handtkum me ofbeldi, eiga andstingar eirra auveldara me a fordma agerir eirra og lsa mlflutning eirra marklausan. Svari mtmlandi htunum og dnaskap sama dr er hann/hn a gera sig a hluta af eirri vl sem barist er gegn.

 

Dmi um borgaralega hlni

 

sustu ld brust bar fyrrum nlenda vesturvelda fyrir sjlfsti. Barttan einkenndist af borgaralegri hlni egar borgarar hldu t gtur og mtmltu. Gandhi rai essa afer egar hann var leitogi sjlfstishreyfingar Indverja undan kgun bretaveldis. Barttuhpar gegn askilnaarstefnunni Suur Afrku beittu sr einnig trssi vi rkjandi lg um mtmli og agerir almennings. Sama vi um barttu margra minnihlutahpa fyrir mannrttindum eins og innflytjendur og samkynhneiga. Verkamenn llum lndum hafa barist af hrku fyrir kjrum snum og einnig femnistar hafa veri afar hlnir gegnum tina. mrgum lndum sem ur heyru undir kommnistastjrn Sovtrkjanna tku stdentar og arir borgarar yfir gturnar til a mtmla yfirrum Kremlstjrnar.

etta eru allt ekkt dmi r sgunni sem allir geta teki undir sem jkv dmi um barttu gegn fordmum og kgun rotins yfirvalds. etta eru dmi sem hgt er a setja fram n ess a nokkur dragi rttmti hlninnar efa.

Rkisstjrnir margra landa hafa lrt af essu og sta ess a beita beinni kgun og hru ofbeldi til a stjrna lndum er beitt rri ar sem almenningi er talin tr um a gegnum lriskerfi hafi flk almennt eitthva a segja um gang mla eigin samflagi. au sem sj gegnum etta og beita sr fram gegn valdakerfinu er miklu auveldara a stimpla sem vini lris, eiraseggi og hryjuverkamenn egar flk almennt trir v a rki s hluti af samflaginu og geri v einungis ga hluti fyrir heildina.

Margir eirra sem beita sr agerum sem flokkast sem borgaraleg hlni gera a af trarstum. Dmi eru um presta sem hafa lagt sig alla fram mtmlum gegn strsrekstri rkisstjrna og veri handteknir mrgum sinnum.

 

MTRK GEGN BORGARALEGRI HLNI

 

eir sem andmla borgaralegri hlni segja hana rttltanlega v rangltum lgum megi breyta eftir lrislegum leium. En stundum er a stjrnarskrin og lg rkisins sem mynda vandamli, en ekki lausnina. Lagabreytingar geta teki gfurlega langan tma og alls ekki vst a neitt dragi r rangltinu a r gangi gegn. A lta reyna lagalegar leiir til hltar" ur en gripi er til markvissra lgbrota me hlni er ekki hgt, v lagalegar leiir er hgt a teygja t hi endanlega. tttaka slkum vlingi verur til ess eins a drepa niur barttuanda hugsjnaflks. Barttuflk er fari a taka tt smu vlinni og a berst gegn og mevita fari a hla. a er lka hgt a ba nstu kosninga og ba enn lengur eftir a eitthva jkvtt fyrir grasrtarmlsta komi t r eim, en mean flk bur getur mikil eyilegging tt sr sta og dregi allan kraft r flki.

nnur mtrk gegn markvissum lgbrotum er a au brjti upp stt samflaginu. En lggjafinn og nnur valdamikil fl, eins og strfyrirtki og stofnanir, eru oft s aili sem rfur sttina og nsta vst er a einstaklingar vera ekki rum rttltari ea hfari til a dma um rtt og rangt eir fi vld hendurnar. S einstaklingum raunverulega annt um a samflag sitt leitist vi a vera sem rttltast, ber eim skylda til a berjast gegn rttltum lagasetningum og yfirgangi me llum rum og auvita ber eim engin skylda til a hla rttltum lgum.

Samflag er summa allra eirra sem eru hluti af v og v fleiri sem leitast vi a taka tt betrun ess, v betra.

Fylgispekt og hugsunarlaus hlni er mun skalegri fyrir samflag en markviss og mevitu hlni.

Andmlendur borgaralegrar hlni hafa einnig haldi v fram a agerir sem brjta lg veri rum til eftirbreytni og geti leitt til stjrnleysis. Mrgum hlnum einstaklingum finnst stjrnleysi (.e. egar samflag er skipulagt litlum einingum n yfirvalds ea yfirstjrnar) hi besta ml en hinsvegar er alltaf eitthva af rugludllum sem gtu rangtlka markvissa hlni sem glpi og apa eftir eim hugsunarleysi. Krulaust flk getur lka teki upp hugsunarlausri eftirpun og skaa bi sjlfa sig, nnasta umhverfi sitt og mlsta mtmlenda. essvegna urfa mtmlendur a forast hrokafulla framkomu og vanda sig vi bi undirbning og framkvmd agera sinna. Til dmis fr jhetjan Ghandi ekki t agerir fyrr en samningaleiin var fullreynd og hann tk barsmum lgreglu, handtkum og refsingum n ess a svara me ofbeldi annig a ekki var hgt a tengja athfi hans vi glpi.

Henry Thoreau sagi einu httuna sem skapaist af borgaralegri hlni geta kvikna af vibrgum yfirvalda vi agerunum.

eir aktivistar sem vita hva eir eru a gera skyldu fagna v a arir hpar taki agerir upp eftir eim og hvetja til ess.

a er stareynd a egar almenningur tekur ekki virkan tt samflagi snu munu fmenn stjrnunarkerfi bygg valdafkn og grgi eflast og styrkjast mglunarlaust. Fyrr en varir er daglegt lf almennings ori svo pakka inn reglugerir og skipulag a frisamleg mtmli flokkast undir hryjuverk og llum er sama. a er miklu skelfilegra en httan stjrnleysi.

Immanel Kant: egar lghlni getur valdi meiri skaa en hlni er rtt a hlnast."

 

Til baka í greinar