Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

TAKTU ŽĮTT Ķ BYLTINGUNNI – VERTU ĮSTFANGINN

  Aš verša įstfanginn er hiš algera og endanlega birtingarform byltingar og andspyrnu gegn žessum leišinlega, andfélagslega og augljóslega firrta nśtķma sem žrengir aš mannlķfinu. Įstin breytir heiminum. Įstfangiš fólk lętur sér ekki leišast žvķ hjörtu žess eru full af įstrķšu. Žau sem įšur voru andvaralaus spennast upp og lįta žrį sķna knżja sig įfram. Heimurinn sem virtist tómur og žreytandi fyllist merkingu og įhęttum sem er žess virši aš taka. Lķf elskhugans er gjöf, ęvintżri žar sem allt er lagt undir, hverful fegurš andartaksins greypist ķ hugann. Mašur sem įšur var įttavilltur, einangrašur og ringlašur veit nįkvęmlega hvaš hann vill žegar hann veršur įstfanginn. Tilveran öšlast skyndilega merkingu. Hśn veršur dżrmęt, jafnvel dżršleg og göfug. Brennandi įstrķša er móteitur viš verstu tilfellum örvęntingar og uppgjafar.

Įstin gerir einstaklingum kleift aš tengjast öšrum žannig aš žaš öšlist merkingu – fęr žį til aš skrķša śt śr skelinni og taka žį įhęttu aš vera heišarlegir og hvatvķsir og  kynnast hvor öšrum nįiš. Žannig gerir įstin fólki kleift aš žykja vęnt hvoru um annaš af einlęgni frekar en af skyldurękni kristinna kennisetninga. En į sama tķma kippir įstin elskhuganum śt śr rśtķnu hversdagsleikans og ašskilur hann frį öšrum manneskjum. Įstfanginn einstaklingur dvelur ķ órafjarlęgš frį mannhjöršinni, rétt eins og hann bśi ķ allt öšrum heimi.

Į žennan hįtt er įstin nišurrifsafl žvķ hśn er ógnun viš fastmótaš lķf nśtķmafólks. Hrśtleišinlegur vinnudagur og sišareglur umhverfisins hafa enga žżšingu fyrir įstfanginn einstakling žvķ mikilvęgari öfl stżra honum en deyfš og viršing fyrir hefšum. Markašsįętlanir sem miša viš įhugaleysi og óöryggi fólks hafa engin įhrif. Ekki frekar en afžreyingin sem snišin er aš óvirkri inntöku śttaugašs bölsżnisfólks.

Ķ lķfsgęšakapphlaupi nśtķmans er enginn stašur fyrir hinn įstrķšufulla og rómantķska elskhuga hvort sem um er aš ręša starf hans eša einkalķf. Honum gęti dottiš ķ hug aš fara į puttanum til Alaska (eša aš sitja ķ lystigaršinum og horfa į skżin sigla hjį) meš įstinni sinni frekar en aš lęra fyrir stęršfręšipróf eša selja fasteignir. Ef hann įkvešur aš svo sé, mun hann hafa hugrekki til aš lįta verša af žvķ frekar en aš lįta ófullnęgšar hvatir kvelja sig. Hann veit aš žaš aš stelast inn ķ kirkjugarš og njóta įsta undir stjörnubjörtum himni į sumarnóttu er eftirminnilegra en sjónvarpsdagskrįin. Žannig er įstin ógnun viš atvinnumarkašinn og hiš neytendaknśna hagkerfi sem gengur śt į aš mestmegnis gagnslausar vörur gangi kaupum og sölum.

Į sama hįtt er įstin ógnun viš žau pólitķsku kerfi sem nśtķmamašurinn lifir viš, žvķ žaš er erfitt aš sannfęra mann um aš hann vilji berjast og deyja fyrir hugmyndir annarra um rķki og žjóš, žegar hann hefur eitthvaš ķ sķnu eigin lķfi til aš lifa fyrir. Žaš gęti mögulega reynst erfitt aš sannfęra hann um aš borga skattana sķna. Įstin er ógn viš sišmenninguna žvķ žegar fólk öšlast visku og göfugleika sannrar įstar žį munu hvorki hefšir né venjur virka sem hindrun žvķ žęr eru algjörlega óviškomandi žeim tilfinningum sem stjórna įstföngnu fólki.

  Įstin er jafnvel ógnun viš samfélagiš sjįlft. Smįborgarar foršast og óttast įstrķšufulla įst, žvķ hśn er ógnun viš žann stöšugleika og žaš yfirskin sem žeir sękjast eftir.  Įstin leyfir engar lygar eša ósannindi, ekki einu sinni kurteislegar hvķtar lygar, heldur berar allar tilfinningar og opinberar öll leyndarmįl sem tamiš fólk žolir ekki. Tilfinningar og kynferšisleg višbrögš koma ķ veg fyrir aš įstfangiš fólk ljśgi, ašstęšur eša hugmyndir virka żmist ęsandi eša frįhrindandi į žaš hvort sem žeim lķkar betur eša verr, hvort sem žaš er kurteislegt eša ekki og hvort sem žaš žykir rįšlegt eša ekki. Žaš er ómögulegt aš vera elskhugi og į sama tķma ömurlega įbyrgšarfullur hluti af nśtķma samfélagi, žvķ įstin fęr fólk til aš gera hluti sem hvorki geta talist „įbyrgšarfullir“ né „heišviršir.“ Sönn įst žjónar eingöngu einum hśsbónda – įstrķšunni sem fęr hjartaš til aš slį hrašar og žvķ er hśn óįbyrg, óhamin og uppreisnargjörn og hśn fyrirlķtur hugleysi įsamt žvķ aš vera hęttuleg bęši elskhuganum og žeim sem eru ķ kringum hann. Įstin hvetur konur og menn bęši til hetjudįša og dįša sem seint teljast til hetjuskapar og einnig til óverjandi hegšunar sem sį sem elskar žarf ekki aš verja.

  Elskhuginn talar annaš sišferšis- og tilfinningamįl en hinn dęmigerši smįborgari.  Mešaljóninn hefur engar ómótstęšilegar brennandi žrįr. Žaš eina sem hann žekkir er, žvķ mišur, hin žögla örvęnting tilveru sem snżst um aš nį žeim markmišum sem fjölskylda hans, vinnuveitandi, žjóš og sišmenning hefur sett honum įn žess aš hann geti nokkurn tķmann hugleitt hvaša langanir og žarfir hann sjįlfur hefur. Hann hefur engan eigin męlikvarša į hvaš er rétt eša rangt fyrir sjįlfan sig. Žar af leišandi neyšist hann til aš ašhyllast kreddur og kenningar til aš leišbeina sér ķ lķfinu. Į hugmyndafręšamarkašnum er grķšarlega fjölbreytt śrval sišaboša į bošstólum, en hvaša sišalögmįl mašurinn velur skiptir ekki mįli svo lengi sem eitthvaš veršur fyrir valinu. Annars mun hann ekki vita hvaš hann į aš gera viš sjįlfan sig og lķf sitt. Skelfilega margir menn og konur hafa aldrei gert sér grein fyrir žvķ aš žau höfšu möguleikann į aš rįša örlögum sķnum og rįfa žvķ um žokukennda tilveru, žar sem žau hugsa og hegša sér samkvęmt lögmįlum sem žeim voru kennd. Vegna žess aš žau hafa ekki lengur nokkra hugmynd um hvaš žau eigi aš gera. Elskhuginn aftur į móti žarf engar fyrirfram settar reglur til aš leišbeina sér, gagnvart honum er žaš įstrķšan ein sem skilgreinir rétt og rangt žvķ hjartaš vķsar honum leišina ķ gegnum lķfiš. Žrįr hans lita heiminn fagran og gefa honum merkingu og žannig sér hann heiminn. Hann hefur enga žörf fyrir kenningar eša sišalögmįl, bošorš eša fyrirmęli žvķ hann veit leišbeiningalaust hvaš hann į aš gera.

  Hann er žvķ talsverš ógnun viš sišmenntaš samfélag. Hvaš ef allir įkvęšu sjįlfir hvaš vęri rétt og rangt, įn tillits til hefšbundinnar sišfręši? Hvaš ef allir vęru nógu hugrakkir til aš taka afleišingum žess aš gera bara žaš sem žeim sżndist?  Hvaš ef allir óttušust įstlausa, lķflausa einhęfnina meira en aš taka įhęttu og daga kannski uppi kaldir og svangir einhvertķmann ķ framtķšinni?  Hvaš ef allir leggšu til hlišar „įbyrgš“ sķna og „heilbrigša skynsemi“ og žyršu aš fylgja sķnum villtustu draumum, leggja allt undir og lifa hvern dag sem hann vęri hinn sķšasti. Hvernig stašur vęri heimurinn žį? Aš sjįlfsögšu allt annar en hann er nśna. En žau sem fylgja „meginstraumnum“óttast breytingar og žau sem višhalda óbreyttu įstandi eru einnig fórnarlömb žess sama įstands. 

Žannig aš, žrįtt fyrir „sterķótżpurnar“ ķ auglżsingunum sem eiga aš selja tannkrem og brśšarsvķtur, žį žykir sönn įstrķšužrungin įst ekki rįšleg ķ samfélagi manna. Aš lįta tilfinningarnar „hlaupa meš sig ķ gönur“ er litiš vanžóknunaraugum. Ķ staš žess aš fólk sé hvatt til aš finna ķ sér žaš hugrekki sem žarf til aš fylgja hjarta sķnu og taka afleišingunum, žį er žvķ frekar rįšlagt aš taka engar įhęttur, heldur „sżna įbyrgš žį er fólk ališ upp ķ žvķ aš vera stöšugt į verši svo aš hjartaš afvegaleiši žaš ekki. Įstinni sjįlfri er stjórnaš. Menn mega ekki verša įstfangnir af öšrum mönnum og konur ekki af öšrum konum, né heldur mega einstaklingar af mismunandi uppruna elskast, žvķ žį skerast ķ leikinn ofstękismenn sem eru sjįlfskipašir framveršir ķ atlögu vestręnnar menningar į einstaklingana. Menn og konur sem žegar hafa stašfestan löglegan eša trśarlegan samning mega ekki verša įstfangin af neinum öšrum, jafnvel žó įstrķšan til makans sé löngu horfin. Įst eins og flestir žekkja hana ķ dag er vandlega uppįskrifuš og fyrirfram įkvešin serimónķa. Hśn į sér staš į föstudagskvöldum ķ kvikmyndahśsum og į dżrum veitingahśsum. Hśn er eitthvaš sem skemmtanabransinn malar gull į, įn žess aš trufla launažręlana ķ žvķ aš męta tķmanlega ķ vinnuna og sitja viš aš beina sķmtölum įfram allan lišlangan daginn.

Žessi stżrša, markašsvęna „įst“ er ekkert ķ lķkingu viš žann brennandi eld sem heltekur hin sanna elskhuga. Boš og bönn, tilętlunarsemi og reglugeršir kęfa sanna įst žvķ įstin er villt blóm sem aldrei nęr aš dafna séu žvķ sett takmörk, heldur sprettur žaš eingöngu upp ķ jaršvegi žar sem sķst er bśist viš žvķ.

  Žaš veršur aš berjast gegn žessum menningarlegu höftum sem reyna aš kęfa langanir fólks. Žaš er įstin sem gefur lķfinu gildi, žaš er žrįin sem gerir fólki kleift aš skilja tilveru sķna og finna tilganginn meš lķfinu. Įn hennar er engin leiš fyrir fólk aš įkvarša hvernig žaš į aš lifa lķfinu, nema meš žvķ aš beygja sig undir eitthvert yfirvald, einhverskonar guš, meistara eša kreddu sem segir žvķ hvaš žaš į aš gera og hvernig eigi aš gera žaš įn žess aš nokkurn tķmann veita sér žį įnęgju sem eigin įkvaršanir hafa. 

Vertu žvķ įstfangin(n) nśna, af mönnum, konum, tónlist, metnaši, sjįlfum/sjįlfri žér…og lķfinu! 

 

Til baka í greinar