Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

 

TKNI 

  Str hluti almennings hefur mikinn huga njungum tkni. sama tma ntist hflegt hlutfall skpunargfu flks einungis til a finna upp njum tkniundrum sem rskast me heiminn, sta ess a leita nrra leia til a njta hans. essu speglast undirliggjandi ema vestrnu samflagi; vermtamati snst meira um stjrnun en ngju.

  Sumir halda v fram a skeytingarlaus hrai tknirunar s elilegur hluti inaarsamflags. a er eins lklegt a hrainn komi til af eim rstingi sem kaptalsk hagfri setur viskiptahtti og runaraila um a koma stugt fram me nja vru sem a sl hinni gmlu vi.

  Ef a samflag manna slandi vri laust vi samkeppni slu og afkomu (-kaptalskt), gti s tkni sem egar er til staar nst betur sta ess a stugt s reynt a setja fram flknari hluti einungis vegna ess a eir eru flknari en a sem fyrir var. Tkni vri tfr annan htt vi r astur (t.d. vru almenningssamgngur meira berandi, blar vru frri og um lei minna af mengun og slysum vegna hraaaksturs) annig a hn vri minni gnun vi hamingju og frelsi flks.

  En hversu miki af tkni ntmans tti sjlfsg -kaptalsku samflagi, ar sem tengsl milli einstaklinga og hpa vru ekki h v a vera alltaf milli yfirmanna og undirsta? Eins og er strist vald innan samflags manna af flknum kerfum sem teygja sig yfir allan hnttinn og essi kerfi framleia alla flknu tkni sem ekkist. Er beint lri og sameiginleg kvaranataka innan samflags mguleg v stigi? Lklega ekki. Spurningin er v hversu miki af tkniflkjum flk myndi vilja hafa vi hndina egar unni er v a afnema mistringu eigin samflagi? Svo arf a velta fyrir sr kostum og gllum tknivingar einstaklingsins. Ef astur vru arar (t.d. ef atvinnumarkaurinn miaist ekki vi a hlaa undir rfu einstaklinga og hpa sem eiga ll framleislufyrirtki landinu) vri enn tlast til ess a blar, tlvupstur og sjnvarp geru lfi meira spennandi og gefandi? Kannski fyrir einhverja. egar gagn og gaman tkja og tla er meti m ekki gleyma v a athafnir og umhverfi flks mtast af tkjunum sem notu eru ekki sur en hvernig eim er beitt. Til dmis fela samskipti gegnum tlvu a sr a sitja hreyfingarlaus og stara skj kveinn tma, einangrast einstaklingurinn fr raunheiminum, hann situr innan um ara en er um lei einsamall sama htt og flk umferarteppu (flk sem hefur nafnlaus samskipti gegnum neti er gjarnan lka kurteist og tkast umferinni hannatma), einnig koma au samskipti sta annara minna mtara samskipta. Vri etta hluti af daglegu lfi samflagi sem snst um a bta lf einstaklinganna?

  egar tala er um a nota tki kerfisins til a eyileggja kerfi vill gleymast a sum essara tla skapa firringu vi a eitt a vera notu. au geta v ekki anna en alaga manneskjur kerfum firringarinnar og vihaldi eim. sta ess a taka v sem sjlfsgum hlut a meiri tkni s af hinu ga og tra stugt sguskoun framfaranna (.e. a mannkyn frist fr v a vera minna tknilegt til ess a vera meira tknilegt en aldrei hinn veginn), tti flk a geta beitt tkninni a einhverju marki, ea sleppt v, til a f eins miki t r lfinu og a getur. Flk tti a nota au tki sem koma a gagni essari barttu en einungis au sem raunverulega virka. a tti a leyfa sr a njta vafans og losa sig vi tkni sem kemur ekki a gagni.

  Svo a a s hreinu er hin gamla mynd vsindaskldsagna, af tknivddum draumaheimi sem lg er tfr tlvuvddum blum, skelfingin ein. Eins og er getur varla nokkur maur gert vi bl sjlfur. Flk verur a gera sr grein fyrir v a ef allt vri tlvustrt vri vihald og stjrnun hndum ltils minnihluta flks me srekkingu v svii. Hinn almenni maur hefi ltinn skilning ea stjrn eim heimi sem hann lifi . Allir praktskir ttir tilverunnar vru hndum srfringa. N egar er etta nlgur veruleiki og gerir heiminn fjarlgan og flkinn gagnvart eim sem ekki eru srfringar.  

Tkniheimur, afhverju ertu me svona str augu og afhverju ertu me svona str eyru?  

  Einhvern tmann var bent a landakorti vri ekki a sama og landsvi. S sem lt hafa etta eftir sr vildi benda hversu huglg tilvera mannsins takmarkaist egar hn lendir samstui vi raunveruleikann.

  Tknivddu flki er haldi hjrinni me rafrnum prikum og tt fr landsvinu inn landakorti -  fr v raunverulega til sndarheimsins  - ar til ekki verur um neina rekstra a ra milli hins afsta og veruleikans. Sndargeimur rafeindanna er kort sem gagnast vel vi a einfalda flk og rkstyja tilvist ess, lsa v, fylgjast me v, sp fyrir um hegun ess, heilavo a, negla a niur og stjrna v. Netheimurinn er loku sta ar sem allt er leyfilegt en ekkert er hgt. a nota neti til a upplsa sig? egar neti er nota er notandinn lstur upp.

  Samskipti milli manna eru orin eitt form snilegrar stringar. Netheimurinn gerir notendur hluta af tengineti og allir saman vera eir framlenging kerfinu. v meira sem flki tengist hvert ru v hraar breiist rurinn t meal eirra. au stritki grdagsins, sem byggu samskiptum, virkuu annig a stjrnmlamenn knnuu vihorf kjsenda, unnu r upplsingunum og leirttu vankanta mynd sinni me a flikka upp eigi oragjlfur. dag felst string gegnum samskipti v a hlaa vinnandi flk smboum, farsmum og tlvupsti. rursemu ntmans eru einkar athyglisver: Neytendur urfa meiri upplsingar og urfa essvegna ekki bara a tengja sig vi kerfi heldur og a ganga um hlanir samskiptatkjum hvert sem eir fara.

  framtinni eru a ekki lengur almennir neytendur sem eru virkir horfendur a sjnleik samflagsins. horfendur storma svii. N eru allir hluti af sjnleik Stra Brur og rurinn gegn honum er relt fyrirbri. framtinni munu ekki bara fjlmilar og nnur lka fyrirbri rugla flki. Flk ruglar sr sjlft og umgengst hvort anna inni mili ar sem enginn veruleiki er mgulegur. Flk fjarlgir sig sjlf fr veruleikanum inn netheiminn. 

      N HNNUN TENGSLA

      TENGSL FJARLGARINNAR

      FLK TENGIST N ESS A URFA A HITTAST

      FLK TENGIST N ESS A EIGA A HITTAST 
 
 

EGAR VI NOTUM TKI NOTA AU OKKUR 

g ri framt sem enginn getur sp fyrir um 

  a er skipulagningin sjlf sem heldur flki a verki essu kerfi. ar sem skipulagningin er aukin eykst vinnuharkan. v meira sem flk leggur sig v meira er a gera. Mannskepnur sem upphafi fru um n ess a vera bundnar af neinu hafa veri mldar. Fyrst vi bndabli, seinna verksmijum borganna, san vi skrifstofuna og loks vi geislabaug tlvuskjsins. Fyrir rjtu rum voru engar tlvur skrifstofum. dag neyast milljnir einstaklinga til a loka sig af inni neonlstum, gluggalausum kssum megni af eim tma sem au eru vakandi (megni af eim tma sem au eru lifandi?). au sitja undir stugu eftirliti me augun lmd vi blikkandi blmann og htnisu vlanna eyrunum, potandi merkingarlaus tkn.

Lti framhj gulrtinni sem vinnur flk sitt band, ltur a hla, lagar a a kerfinu, verlaunar a og hlir v um lei og hn a hughreysta a. Myndi flk lta svona ef a gti vali milli essa og a bara lifa lfinu, ef a hefi sinn eigin htt a afla matar, ta, vera me ru flki, ra, dreyma, sofa, teikna, syngja, dansa og bara vera manneskjur, atvinnulaus, notu, frjls og laus vi a elta annara markmi? Frumarfirnar vru vlkur munaur mia vi a sem er kalla munaur dag.

  Mannshuganum hefur veri breytt upplsingasamplara (hugurinn fr a reika vi venjulega lkamlega vinnu). Flk jnar vlum, a vinnur hran veruleikann yfir tlvutkt form. Flk ntist sem lkamlegar vlar ea endur, .e. sem milliliir milli tlvukerfa. jnustukerfum verur starfsflki a ganga einkennisbningum og vera me lgi sitt berandi sta, a fer me lnurnar snar og handleikur kostinn plasthnskum. Vlarnar skapa manninn sinni mynd. Tknin notar flk, a er ekki bara flki sem notar tknina. Tkni er ekki eitt kvei fyrirbri, a er heildrn samsetning tengsla milli grunntta og kerfa. au sem halda v fram a tkni s hlutlaust verkfri ea a hn s samansafn stakra hluta sem notendur geta pikka t eftir rfum, tta sig ekki v a tkni er flkin heild. Hn er birtingarmynd kveins skipulags og getur ess vegna ekki anna en stefnt a ra skipulagi me aukinni mistringu og hinni hjkvmilegu hnignun mannlegrar hlutunar. a er alltaf hgt a auka afkstin en au vera aldrei ngu mikil.

Hin refsandi rafvdda hnd birtist ppandi, kldd harplast. Skyndilega eru allir nnum kafnir vi windows og s sem ekki vill me leikinn ramma, hann fr ekki a ta. Sama vi um vinnuna og hugamlin, bi eru samskipti. A spila ekki me og vera upplstur er andflagslegt. Flk mun kafa sfellt dpra rafvinguna og htta a sj dagsljs, htta a finna ferskt loft, f ferskan mat, f hreyfingu, flagsskap, hlju, snertingu vi menn ea dr. Flk skrimtir: unglyndi, vttuflni, fkn, trskun, kvi, rttu-rhyggja, sjlfsvg og lyfselar.

  Hellisbinn hefi aldrei stt sig vi etta. Ekki heldur fjgurra ra manneskja. En netheimurinn dreifir mannfjldanum og tmir gturnar. Flk lifir nna simenntaa tma innan um blokkirnar (skrifstofublokkir, bablokkir), horfir skjinn og ltur skemmta sr.  

 

 

(A endingu tekur F. Markatos essu llu saman) 
 
  
 

M G KYNNA ALMENN VSINDI 

Jamm, a er bi a leysa mli

en g s a aldrei sanna

a var einhver, en ekki g

sem lenti tunglinu 
 

  a er ekkert a verkfrum, tkni og vsindum. Sem tegund, fann mannkyn upp og byggi sinn heim en sem einstaklingar hefur a mguleika til a kvea hvernig heim a vill og reisa hann. annig er vintri uppfinningarinnar lifa. a er rttur allra. etta er a sem kallast almannavsindi.

  Almannavsindi eru ekki n af nlinni, au eru jafn gmul mannkyni. Hvtir sloppar, hin vsindalega afer og mistr kerfi tkninnar eru n fyrirbri. Um lei og mannkyn rast mun a lra a sj essa hluti sem elileg frvik fr eirri innbyggu vsindalegu skpunarr sem er hluti af hverjum og einum. Sem almennir vsindamenn ttar flk sig v a Vsindin sem rtta a eim tskringar alheiminum kenndu eim a treysta ekki lengur eigin snilld ea eigin skpunargfu. 

      ALMANNAVSINDI GEGN HINNI RTTU VSINDALEGU AFER 

  Vsindaleg afer er kvei tungutak og tilraunaform sem er stala um allan heim. M.a. er hn lei vsindamanna til a pakka inn niurstum rannskna sinna annig a r s agengilegar fyrir ara vsindamenn. annig verur hin vsindalega afer net sem sameinar framtak allra vsindamanna heiminum. Me essu strvirka stritki vinna vsindamenn saman til a fara framr llum rfum manna og fra flk inn eirra ntma enn hraar en tali var hgt.

  ar sem ntminn er drifinn fram af vsindalegu aferinni segir hann flki a engin rf s a endurtaka neitt. Setningin a er bi a gera etta er runnin fr essu vihorfi. etta tilsvar er dauinn fyrir vsindaleg upptki og svona verur vsindalega aferin hvatning fyrir framgang hpa en ekki einstaklinga.

  annig a gagnrni almennings vsindalegu aferina beinist ekki a vsindum ar sem au eru grundvallartki tegundarinnar sem almenningur tilheyrir. Hn beinist ekki a afer v afer er tfrsla vsinda. Hinsvegar beinist gagnrnin a herslunni tilkalli hennar til ess a vera eina rttmta aferin og telur hana vera glpsamlega. Harstjrn herslunnar er hluti af tungutaki sem leitast vi a taka alla forvitni og framtakssemi mannkyns og keyra hana saman eina rannsknarafer, a er svik vi bi vsindin og mannkyni. 

      ALMANNAVSINDI OG LISTIR 

  Vsindi og listir eru af sama meii. Bi byggja hugvit og skpun tfr athugunum og reynslu r daglega lfinu. En vsindin sitja n hndum frra aila og eru v almenningi fjarlg.

  Firring vsindanna hefur einnig smitast yfir listirnar. Listaverk allt fr veggjakroti yfir niursonar hgir hafa frst yfir etta-er-bi-a-gera-ur leikinn. Gagnrnendur og sagnfringar sem lta sr annt um rkhyggju, skipulag og sinn persnulega frama, ta undir etta ferli me v a halda sig vi listir sem passa vi lnulega framvindu listasgunnar. etta er list sem er stillt inn tknihyggju.

Almannavsindamenn gefa v kerfi langt nef, sem einungis vill sj tilbna vru og vilja endurheimta mikilvgi uppgtvunarferlisins vsindum og listum. Almannavsindamenn sj fegurina, vintri og mikilvgi ess a finna hjli upp aftur annig a hreytingum eins og a er bi a gera etta svara eir me en g var ekki binn. Almannavsindamenn lta uppgtvun sem einskonar leik og eru annig lausir vi ann hefbundna framgang sem er binn a stela skpunargfunni fr hinum innvgu og breyta vsindum og listum snertanlega sfnui. 

      ALMANNAVSINDI STARINNAR 

  Atvinnuvsindamenn m finna hvar sem er dag sem millilii milli flks og heimsins sem a byggir. Lknar, hnnuir, trmenn og slfringar mynda prestasttt ess inaar sem tengir hinn ltilsvera einstakling vi heilsuna, umhverfi, gu, hamingjuna og jafnvel stina.

  g mynda mr a hefi g ekki s flk kyssast sjnvarpi hefi g sjlfur fundi upp v en g get ekki veri viss. Gegnum fjlmilabkni er flk svo metta af starmyndum a essi elislga hvt verur a vifangsefni srfringa.   

rifalegir leikarar og klmmyndastjrnur fylgjast me egar flk flmar sig fram, aulalegt me keppi og nga lsingu ur en au stkkva fram svii til a sna hvernig a gera etta almennilega. a flottasta sem nokkur elskhugi getur gert er a hefja sig yfir ennan barning glansmynda og finna sna eigin lei. 

      ANNIG A ALMANNAVSINDI KALLAST A EGAR 

  flk finnur sna eigin lei daglega lfinu. a er ekki of seint a finna upp flugvlina, reihjli og kossinn. a er enn miki a rannsaka egar kemur a yngdarlgmlinu, krabbameini, slfri og namkum. Allir ttu a gerast efahyggjuflk og kanna hvort a heimurinn s klulaga og finna t a hann er a ekki.

  Svo flk skyldi ekki kalla peninga vermti, eir eyast hraar en skslar. Flk tti a viurkenna snilld sna, a er lifandi afl sem skerpist egar unni er v. Flk tti a nota tma sinn v s hann notaur me snilldinni verur hann takmarkaur. Flk skyldi kalla lfi vermti umfram nokku anna, a eru einu gin sem flk getur bi safna af grgi og gefi af gsku. A lokum tti flk a fjlga sr og dreifa! 
 

 

Til baka í greinar