Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

V fyrir Vinnu 

Atvinna er andstaa skpunar, v skpun er leikur. 

  Heimurinn fr fyrst a vera mr einhvers viri um lei og g htti a taka mig alvarlega sem hluta af samflaginu og breyttist sjlfan mig. Rki og j voru ekkert nema samansafn grarlegs fjlda einstaklinga sem hldu fram a hjakka mistkum forvera sinna. eir stu fastir hringavitleysunni allt fr fingu, hldu henni fram allt til dauadags og rttunni til gfgunar var hn kllu lf. Bi maur einhvern a tskra lfi ea skilgreina a, var bara glpt mann. Lfi var eitthva sem heimspekingar glmdu vi bkum sem enginn las. eir sem hmuust hva mest, eir sem ltu hjlin snast, hfu ekki tma fyrir svo hleitar spurningar. Allir vera n a hafa sig og ?! var hreytt mti til a agga niur manni, en stareyndirnar tluu snu mli og sama hversu hugnanlegt a var, var svari neikvtt. t fr v litla sem g hafi n a lesa skildi g a eir sem hfu hva mest me raunverulega lfi a gera, eir sem skpu a, eir sem voru lfi sjlft, nrust lti, svfu lti og ttu lti sem ekkert. eir geru sr engar grillur um skyldur ea hvort vihalda yrfti rkinu. eir hfu einungis huga sannleikanum og engu ru. a eina sem eim fannst vera hgt a gera var a skapa. Enginn gat krafist neins af eim, v eir hfu egar heiti sjlfum sr a gefa allt sem eir gtu. eir gfu rkulega v a er eina leiin til a gefa. essir lifnaarhttir hfuu til mn. Mr fannst eir ganga upp. etta var lfi    en ekki s eftirlking ess sem flki kringum mig tilba. 

Halldr Laxness Bylting hins daglega lfs 

Gregarius: a eru margar stur fyrir v a vera ekki vinnu. Til dmis a gera meira af v a njta lfsins, a ltillkka sig ekki vi a versetja tma sinn ea ganga einkennisbningi me einhvern stjra yfir sr, ea a neita kaptalistamarkanum um krafta sna. egar g segi a vinna ekki g ekki vi a gera ekki neitt stainn heldur a geta gert a sem maur vill egar maur vill. En g held samt a s stareynd a miki af flki getur ekki mynda sr hva a tti a gera sta ess a vinna, s besta stan fyrir v a vera ekki vinnumarkanum. Maur verur a lra upp ntt a stra hvernig maur ntir krafta sna. a er allavega alveg ruggt a g gti ekki ferast jafn miki og g geri, ea teki tt llum mnum plitsku agerum og verkefnum, ef g vri venjulegri vinnu. 

Deborah: Fyrir mr snst etta lka um a halda sig eins langt fr neysluhyggjunni og hgt er. Hafi g engar tekjur freistast g ekki til a eya neinu tilgangslausar vrur en s eysla myndi jafnframt gera mig ha v a hafa fastar tekjur og festa mig einum kvenum lfsstl. a er svo auveldlega hgt a festast v a vera a borga af v sem maur keypti sast, til a gleja sjlfan sig, til a losna vi kvann yfir v a skulda svona miki og annig fram og fram. ar a auki er mun betra fyrir nttruna a vera ekki a hvetja markainn til a fjldaframleia meira af rusli sem endar sstkkandi haugunum. 

Paul: mnu tilfelli var etta verulega erfitt til a byrja me. g skal alveg viurkenna a ... svona nokkur fyrstu rin eftir a g lofai sjlfum mr a g skyldi aldrei aftur f mr vinnu. Aallega vegna ess a g ekkti engan sem st svipuu ea sem gat deilt einhverri reynslu me mr. g urfti a lra etta alveg sjlfur, a er frekar glata egar g hugsa til ess, v nna ekki g svo miki af flki sem hefi geta hjlpa mr a alagast. Enginn af gmlu vinum mnum r skla ni essu, au hfu ll n sr vinnu ea var haldi uppi af foreldrum snum og au kvrtuu jafn miki yfir peningum og allir arir mean au stu strandi rndrum bar ea einhversstaar sem g hafi engin efni a fara. Vi httum a hittast, einfaldlega af v a g hafi ekki efni v. kom murlegt tmabil ar sem g var miki einn me sjlfum mr, rfandi um rvntingarfullri leit a helstu nausynjum. En g notai tma minn til a taka tt verkefnum sem tengdi mig njum vinahp, flki sem skildi hva g var a gera og hversvegna. g hef fengi mikla asto fr eim og lfi er miklu betra. g fer ftur alla daga sprkur og fullur af lfi. hvert sinn sem g sest niur til a bora n ess a hafa knast einhverjum til ess, er a ltill sigur fyrir mig, a er mr snnun ess a andspyrnan gefur raunverulega mguleika.   

Jay: a er ruvsi hj mr en Paul a g lst upp vi ftkt. g tti aldrei neitt og ar me engin atvinnutkifri. A vera ekki vinnu er bara framhald af v sem mr lrist uppvextinum v pabbi minn var atvinnulaus og g var endanum a strjka a heiman og ba gtunni. En me v a kvea a gera a verur a jkvtt og mr lur ekki eins g veri a koma mr einhversstaar fyrir hagkerfinu til a lifa af. g gti alveg seti rassinum einhverju voli og snapa einhverja sktavinnu hr og ar ea g get gert bara a sem g geri. alvru, ar sem g ekki neitt, vil g a minnsta kosti lifa lfinu t ystu sar vi a gera hluti sem mr ykir vnt um. 

Markatov: g var fullri vinnu sem byggingaverkamaur. San fr g a minnka vi mig svo g hefi meiri tma til a vinna a minni list. egar g svo missti vinnuna fr g a taka smverkefni eins og a setja upp sningar fyrir atvinnulistamenn, jnustustrf kannski hrkuvinnu tvr til rjr vikur einu til a borga fyrir nokkurra mnaa frelsi. Stundum fkk g mr einhverja kvena vinnu tmabundi v g gat lrt eitthva af henni, eins og mlmsuu. Svona eins og egar Sarah fr sr vinnu ljsritunarstofunni eina og eina viku einu egar hn er tilbin me nja tgfu af tmaritinu snu, bara svo hn geti stolist til a ljsrita. g fann rosa drt hs hrna t landi og rktai gar. Eins og er arf g ekki a vinna nema nokkrar vikur ri. 

Deborah: Ef ig langar a gera etta er a bara spurning um a hoppa djpu laugina: Segja upp vinnunni og horfa aldrei tilbaka getur ekki anna en lent einhversstaar. g veit ekki um neinn sem hefur ekki n tkum essu fyrir rest, egar eir voru byrjair, svo fremi a eir hefu tr v a eir gtu etta. a er raun ekki svo margt essum heimi sem getur gengi fr r. a er mun auveldara a glma vi etta gra svi egar maur er kominn inn a, a s ekkert nema daui og djfull augum smborgaranna.  

Gregarius: S flk ekki tilbi til a vera alveg n tekna, eru margir arir mguleikar. g ttai mig snemma mguleikunum gtulist og fann t a ef g kom mr framfri vi hlaupatkur strfyrirtkja voru eir tilbnir a borga mr fimmtusundkall og jafnvel meira fyrir stakar sningar. g bj til voa fnt nafnspjald, fkk mr kynningarfulltra og svo sni g kannski tuttugu sinnum ri egar eir eru me fundi og rstefnur. etta er eins og rn um hbjartan dag. etta heldur mr uppi og restina af rinu er g a grafa undan eirra starfi. a eru fleiri mguleikar. Vri g ekki a essu fengi g mr launaa stu hj einum af eim aktvistahpum sem g vinn me sem sjlfboalii. Anna vinkona mn er framkvmdastjri fyrir verslun me rttkar bkur og au laun sem hn fr ar gera henni kleift a ltta undir me nokkrum vinum sem hafa a ekki jafn gott. A vilja deila me eim sem hafa minna en maur sjlfur er afar mikilvgur ttur v a lifa n fastrar vinnu. g er ekki a segja a maur veri a sj fyrir llum heldur a tta sig v a flk getur haft eitthva meira fyrir sr en peninga. Einn gaurinn sem gistir hj nnu tekur mis verk a sr fyrir bkabina, brtur saman frttabrfi og heftar a, v hann hefur tma til ess en enginn annar. egar allir eru kvenir v a gefa hvort ru allt sitt er frbrt a geta htt a dma flk, htta a pla endalaust hnattvingu ea a kenna viskiptaheiminum rttlti og bara gefa og deila me flki. 

Jay: g var bara puttanum nokkur r, betlandi me ru heimilislausu flki tti harri barttu vi unglyndi en g geri mislegt fleira me essu. Hlt mr vakandi einn ea annan htt. Til dmis egar g svaf bkasfnum, kenndi g sjlfum mr a nota tlvurnar ar, svo n get g sett upp heimasur og dt fyrir vini mna svo datt g lukkupottinn fyrra egar g, fyrir algera tilviljun, hitti Liz ti gtu. Hn er rithfundur a atvinnu, hn er mjg svl hn komi ofar en g r samflagsstiganum, reyndar ekkti g dtur hennar fyrir. Hn var a kafna verkefnum. Hn a skila af sr alls kyns leiindagreinum fyrir flugvlatmarit, svo egar hn komst a v a g er lka gtur penni fr hn a lta mig sj um sum verkefnin og gaf mr hluta af greislunni fyrir. N er g s eini hrna me smilegar tekjur meira a segja samanburi vi vini mna sem lust upp vel settir. Heimurinn mun alltaf koma manni vart svo fremi a maur gefi honum tkifri til ess. 

Paul: g er miki hsklabkasafninu, bkasfn eru frbr, alla hluti tti a skipuleggja sem almenningseign, rtt eins og au. arna get g fengi keypis bkur, kvikmyndir (arna eru sjnvrp og myndbandstki til notkunar fyrir hvern sem er), agang a netinu, kyrrlt herbergi sem g get sofi , salerni. Svo er g ntma veiimaur og safnari, er me hreinu hvar g get hirt upp klsettpappr, eldsptur, diska og silfurborbna r drum veitingahsum, keypis kassettur egar pltubirnar eru me tslu. a er svo miki af dti sem er hent hinum vestrna heimi a a er alveg t htt. getur fengi hva sem er upp r ruslagmi, hvort sem ig vantar mat ea hsggn. Einu sinni fann Jay helvti fnan gtarmagnara sem virkai! a er lka hgt a hjlpa til smrri fyrirtkjum og f a sem af gengur stainn. Stundum stal g strum dsum af niursonum lfum t um bakdyrnar einu tibi kaffihsakeju og skipti eim fyrir burritos pnulitlum veitingasta. Svo er hgt a stela r bum ea a f gefins hluti fr pirruu starfsflki, a er mjg auvelt v a er svo miki af ngum launegum a maur aldrei a urfa a borga fyrir t.d. ljsritun ea sna. g skipti nokkrum hljmpltum fyrir gott reihjl sem var aldrei stt verksti ar sem vinur minn vann. Svo eru til margar leiir til a svindla kerfinu, um lei og kynnist ru flki sem lifir eins og koma bendingar han og aan; almenningssmar sem hgt er a hringja r keypis, frmerki ea strtkort. Sumt er a finna bkinni eftir Abbie Hoffman Steal This Book ar sem hann t.d. finnur t hvaa erlend smmynt passar almenningssma fyrir hundrakalla en er miklu minna viri svo hgt er a hringja drar.

  a er mikilvgt a alagast v a lifa n ess a eiga miki af ftum ea aukahlutum en a getur lka veri reynsla sem gerir mann sterkari, a arf ekkert a vera niurlging v a s a augum smborgarans sem stendur lengdar og veit ekki neitt um mann. Og eitt a er mikill sparnaur v a reykja ekki, drekka ekki og nota ekki nein vmuefni. 

Jackson: g var heppinn. g geri bara hluti sem mr fannst gaman a gera og nverandi tekjulind mn bara kom upp fangi mr. g var mjg hugasamur um gamlar myndasgur, eitthva sem vinir mnir skildu alls ekki, og g ttai mig v a g gat strgrtt v a falsa r. a er ekkert rangt vi a, flki sem vill etta dt hefur efni v og a gti ekki fengi etta ruvsi. etta er lka mun ruggara athfi heldur en sumra vina minna sem eru framabraut glpaheiminum og stela blum. g hef a gott, svo myndu sumir eirra vina minna sem koma ekki nlgt neinu sem heitir atvinna, hafa a mun verra ef ekki nyti stunings flks eins og mn. g veit vel a a er ekki mjg byltingarsinna a vera glpamaur og ekki heldur a vera listamaur ea skemmtikraftur eins og sumt hitt flki sem ert a taka vitl vi, fer eftir v hvernig a er liti. En alvru allt essum heimi snst um mlamilanir anga til vi getum breytt llu saman. a er bara spurningin um hva heldur a veri hrifarkasta leiin til a mila mlum. Vegna ess sem g geri hef g ng af lausum tma og jafnvel peninga aukalega til a leggja betri hluti. Anna sem g vildi koma a, er a essi lfsstll hefur virkilega breytt tengslum mnum vi nungann. egar maur er atvinnumarkanum er samkeppni og spenna og bara hatur milli manna og a verur svo auvelt a halda sig yfir ara hafinn. En n er g bara sjlfrtt gur vi anna flk og leita leia til a hjlpa v. a er lka auveldara a lta sr lynda vi ara v mr finnst ekki eins og anna flk s nein gnun vi mig nema lggan auvita. 

Deborah: Ef maur br einhvers staar ar sem mguleiki er a taka tt hstku, eins og New York ea meginlandi Evrpu, er a auvita besta leiin til a f ak yfir hfui. ar borgar maur enga leigu og ntir rmi sem annars vri bara inaarrgangur rtt eins og a hira sr heimili upp r ruslagmi! Um lei er maur a byggja upp rmi sem er llum opi en er ekki einkafangelsi thverfi. Vinkona mn, Mo, bj fyrir nokkrum rum blnum snum. tmabili svaf Sarah ar yfir daginn mean hn vann nturvktum ljsritunarstofunni. a getur veri vesen a hafa auga me eigum snum en a minnir mann a eiga ekki of miki og a lna a t sem maur vill ekki burast me. Lykilatrii er auvita a vera hugmyndarkur eins og ef maur hefur ekki nein hs a venda er hgt a skipuleggja mtmlatjaldbir vi stdentagarana  ea einhversstaar og gista bara bunum bara ekki gleyma a fullyra vi fjlmila a maur sakni heimilis sns og sjnvarpsins afskaplega miki.   

Paul: Grundvallaratrii v a taka ekki tt vinnumarkanum er a losna fr v hagkerfi sem kennir hverjum manni a vinna a snum eigin hag og ess sta lra a vinna me rum. Maur leitar uppi hpa af flki sem er smu hugleiingum og leitast vi a tta sig v hva hver og einn hefur til brunns a bera, a arf ekki endilega a vera reifanlegt en innan hpsins ltur flk eftir hvoru ru. etta srstaklega vi bsvi. byrjun, mean g var einn, leigi g alls kyns kompum en a var samt of drt fyrir mig svo g fr a setjast a vruskemmum, sofa bkasfnum ea enn verri stum. Nokkur r af vinni hef g nota til a ferast milli heimshorna og gist hj vinum hinga og anga til a urfa ekki a borga fyrir gistingu. a er fnt en samt er maur a treysta a einhver annar borgi brsann. Best er a n saman flki til a mynda samvinnuhp um sameiginlegt hsni sem hentar alls kyns starfsemi um lei, sta ess a vera bara griastaur undan vargi skla og vinnu eins flest barhsni er tla a vera. etta gti veri vruhs ea gamalt strt hs me kjallara og eigandann vsfjarri. a m borga leiguna, ea hluta af henni, me tnleikum ea me leigu fyrir fingahsni hljmsveita. Sitt af hverju tagi. etta er rtt eins og a kaupa stran bl me rum sta ess a allir hafi sitt hvorn blinn. Me v a ba saman er flk ekki bara a deila byrum lfsbarttunnar heldur einnig a lra hvernig n m samkomulagi og gera hlutina saman, a er mikilvgast. 

Elise: g veit ekki hva arir geta gert sambandi vi hsni, mguleikarnir eru lklega endalausir. a var yfirgefinn kofi bakvi hs, ar sem nokkrir krakkar sem g ekkti bjuggu. a var bara einn veggur honum en g endurbyggi hann me efni fr byggingasvi og geri r honum etta lka fna litla hs me viarst og hvaeina. Meira a segja leiddi g smalnu t a fr hsinu eirra, bj til matjurtagar, bar hann me eigin hgum. rsbyrjun hafi g enga hugmynd hvernig tti a gera etta nema a sem g hafi lrt af v a vinna vi lfrna rktun bndab. a var alveg magna a finna t a g gti etta allt saman. 

Jay: a er auvita erfiast a f lknishjlp. Fyrir utan lnd eins og Kanada og lnd N-Evrpu, ar sem almennt er gott heilbrigiskerfi, er etta vandaml lka fyrir flk sem er fullri vinnu. En maur reddar essu alltaf einhvern veginn. Einn vinur minn er alltaf a veikjast ea slasast og f skingar tnleikaferalgum og hann finnur alltaf einhvern sem gat hjlpa honum. Mamma einhvers vinar var lknir, ea einhver annar er hjkrunarnmi. Ein vinkona hans sem fer oft me eim tnleikaferalg er ll vd og fornum lkningaaferum. Hn er svl. g heyri af strk sem geri sr upp slys vinnunni til a lta borga fyrir brjsklosager. g held hann hafi fengi sr essa vinnu essum eina tilgangi. Einn gi sleppir v bara a borga sjkrahsreikningana. a hjlpar lka til a vera ferinni auvita er hgt a gefa upp falskt nafn. g mli me v a taka vtamn. 

Markatos: Flk spyr hva g vilji gera framtinni, sambandi vi brn og svoleiis. Kvnast gri konu, finna mr starf og komast framabraut og eignast fnt hs. g er orinn fullorinn og g s a ekki gerast a g lendi einhverri andlegri krsu seinna og ski ess a g hefi skipt llu sem g hef fyrir a kjafti. alvru, ef g myndi deyja morgun, held g a vintri sustu ra vru mr meira viri en fimmtu r af hverskyns ruvsi lfi. g hef veri sambndum ar sem hinn ailinn var ekki tilbinn a ganga jafn langt og g geri og a hefur valdi mr hugarangri, en annig stti er hgt a leysa, a er ekki mgulegt. g vil samt ekki vera me einhverri sem neitar a samykkja minn lfsstl, a vri frnlegt. Hva varar brn, s g margar gar stur fyrir v a eignast au ekki og eins og stendur bst g ekki vi a vilja a nokkurn tmann. En g hjlpa vinum mnum me eirra brn. Svo g er ekki a tiloka au r essum lfsstl. Nokkrar gar vinkonur mnar eru einstar mur og g geri eins og g get til a hjlpa, passa fyrir r, fri eim grnmeti r garinum og svoleiis. r eru frbrar og geta fram sinnt  msum flagslegum strfum ... g vil samt koma v a, a flagslega kerfi essu landi er algerlega rusli og bur engan stuning vi einstaklinga eins og r, srstaklega ekki ar sem r eru a reyna a gera ga hluti fyrir anna flk. En a verur allavega gaman a fylgjast me essum brnum vaxa r grasi. 

Elise: Mig mun alveg rugglega langa til ess a eignast brn einhvern tmann. En egar um er a ra stugleika og ryggi geri g mr engar grillur um a peningar, heilbrigistryggingar og allt a geti s um meira langtmaryggi heldur en raunverulegt samflag sem ber umhyggju fyrir flki. g held a annahvort setjum vi krafta okkar a lifa af samkvmt leikreglum dagsins dag ea reynum a skapa heim sem gerir r reglur marklausar. Einhver verur einhvern tmann a hefja a starf. g veit a ef g beini mnu lfi a v a reyna a byggja upp samflag vi anna flk, deili v sem g hef a bja me eim og geri hlutina eins og mr finnst a eigi a gera , mun flk vera til staar fyrir mig og mn brn egar arf a halda. a eru egar til staar heilsumistvar fyrir konur og flagsleg asto msu formi, a arf bara meira af flki eins og mr til a halda eim gangandi. 

Paul: Flk spyr stundum hvort mr li ekki eins og snkjudri ar sem g lifi v sem gengur af samflaginu. g hef n heldur betur skoanir eirri afstu. fyrsta lagi veit g vel a a geta ekki allir hrna gert svona laga. Margir urfa a sj fyrir fjlskyldum, rum finnst allt lagi a starfa innan kerfisins ea a flk er ngu ftkt fyrir. ar a auki vri mgulegt a lifa eins og g geri landi eins og Brasilu ar sem minna er af a taka. ar eru samtk landlausra bnda sem taka yfir rktunarlnd eins og vi tkum yfir au hs en a er samt ruvsi. Allavega, finnst mr a vi sem getum skipulagt lf okkar n atvinnu hfum ga stu til a gera a, v ekki njta allir eirra forrttinda. g er ekki me neina sektarkennd yfir v a hafa essa mguleika umfram ara svo lengi sem g beiti mr fyrir v a astur annarra veri betri. Mr finnst a au okkar sem hfum au forrttindi a geta stigi t r kerfinu ea sem erum jafnvel a vinna a v a brjta a niur, vi erum byrg gagnvart llum hinum um lei og okkur sjlfum. Srstaklega vegna ess a near gtunni br blftkur riggja barna fair sem vinnur alla daga vikunnar verksmiju og um allan heim eru milljnir einstaklinga sem hafa ekki fri essu. ar sem svo miki fer til spillis okkar samflagi, hversvegna ekki reyna a lta a koma a gagni sta ess a ba til meiri rgang, meiri neyslu? Hva me au sem taka tt v, lur eim ekki eins og snkjudrum ar sem kerfi eirra er a eyileggja nttru og bla niur allar hugsjnir manna? Enginn er eyland, a er samt ekki spurning um hvort maur er bara a halda sjlfum sr uppi hver sem heldur v fram hefur alltaf gert a annarra kostna heldur hvort maur er a beita llum brgum til a gera heiminn a betri sta? Flk spyr lka hvernig fri ef fleiri myndu lifa eins og g, hvort a ekki vri af minna a taka. En a verur betra a lifa svona eftir v sem fleiri gera a, svo g held a v fleiri sem lifa utan vi kerfi v betra. ru lagi, segjum sem svo a a eigi sr sta og a sem af gengur dugi okkur ekki, a er bara gott lka. Hafi maur fjldann allan af flki sem er harkvei v a vilja f meira t r lfinu en stu samkeppnismarkai og rsting strfyrirtkja alla tti tilveru sinnar og a flk kemst ekki lengur af me v a hira molana sem falla af markasbori kaptalistakerfisins j, ertu me hp af byltingarsinnuum einstaklingum sem eru til slaginn. Ef kraftur eirra og kef er smitandi ganga fleiri li me eim og krefjast agangs a eim eignum samflagsins sem bi er a einkava. , eins og skldi sagi, er svo mlum komi a ekki veri aftur sni. 

Gregarius: g veit a g get gert etta eins lengi og g vil. g er alsll me a hafa tta mig mrgum lkum ttum tilverunnar, hlium lfinu sem g hefi aldrei s ef sjnarhorn mitt a vri meira stala en a er. g hef lka kynnst svo mrgu frbru flki sem er a gera alveg geveika hluti, flki sem myndi leggja a sig a hjlpa mr og benda mr njar leiir yrfti g v a halda. g hef ngu mikla tr sjlfum mr til a vera reiubinn a lta reyna allskyns pln sem g f hausinn, n ess a horfa tilbaka. Fyrir hvern ann sem vill eiga rkulegt vintralf mli g alvarlega me v a gera frnlega hluti eins og a htta endanlega vinnunni. 

 

Til baka í greinar