Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Guns, Germs and Steel: The Fate of Human Societies 
Jared Diamond  

Diamond tekst hér á hendur það verkefni að útskýra hvernig stóð á því að líf homo sapiens þróaðist þannig að frá þeim landsvæðum sem nú kallast Evrópa fóru menn yfir til Ástralíu og Ameríku en ekki á hinn veginn. Þetta hefur oftast verið útskýrt með áherslu á kynþáttamismun – að hvíti maðurinn sé yfirburðakynþáttur og þessvegna hafi Evrópumenn haft yfirhöndina í samskiptum þeirra við frumbyggja annarsstaðar frá. 

Í fljótu bragði er það hnattlæg lega landa sem hefur mikið að segja. Þegar horft er á hnattlíkan sést að stór hluti Evrasíu liggur um miðbik jarðar. Ástralía liggur fyrir neðanbaug og Norður- og Suður-Ameríka fyrir ofan og neðan. Það þýðir að Evrasía var mun gróðursælli og frjósamari og bauð uppá fjölgun manna sem gátu tekið sér fasta búsetu. Stórar skepnur sem hægt var að temja og rækta voru sömuleiðis til staðar í Evrasíu meðan sum þeirra stóru spendýra sem til voru í hinum heimsálfunum höfðu verið veiddar til útrýmingar á nokkrum fyrstu árhundruðunum eftir komu manna. Í S-Ameríku var einungis um að ræða lamadýrin. Þannig að samfélög manna í Evrasíu þróuðust frá flökkulifnaði veiðimanna og safnara. Tími gafst til að stofna stórfjölskyldur, finna upp og þróa hluti eins og þung vopn sem veiðimenn og safnarar, sem lifðu á ferðum milli áningarstaða, höfðu ekki gagn af og gátu ekki borið með sér.  

Hópar manna sem lifa í grennd við eigin úrgang byggja einnig upp ónæmi gegn ýmsum sýklum. Það ónæmi höfðu aðrir frumbyggjar ekki og því dóu þeir unnvörpum hvarvetna sem þeir komust í kynni við Evrópumenn. Útskýringar Diamond eru því first og fremst jarðfræðilegar. Þar sem þetta er fyrsta bókin sem ég les um þetta efni hef ég ekki kynnt mér aðrar skýringar á þessum hluta mannkynssögunnar. Það er seinni tíma verkefni telji ég mig hafa tíma til þess. 

Þetta er afskaplega stutt umfjöllun um stóra bók sem segir svo margt um afhverju heimurinn er eins og hann er í dag. En hún er nefnilega skemmtilega skrifuð og spennandi. Kannski verður textinn nokkuð kæruleysislegur þegar höfundur reynir að vera þægilegur en bókin verður aldrei of fræðileg, er s.s. á mannamáli.

Sigurður Harðarson

Til baka í umfjallanir