Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

The Pursuit of the Millenium

Norman Cohn

1970

 

Žessi bók rannsakar žśsaldarhópa (millenarianism) sem blómstrušu ķ V-Evrópu frį elleftu til sextįndu aldar. Uppreisnir og byltingar smįbęnda voru tiltölulega algengar ķ evrópu į mišöldum em Cohn tekur fyrir žęr hreyfingar sem tengdu saman žį sem hvergi voru félagslega stašsettir og voru hluti af myndun hópa utan um apokalyptķska öfgatrś į aš žau lifšu hina sķšustu tķma ķ bland viš žrį žessara rótlausra fįtęklinga eftir aš bęta kjör sķn.

 

Leištogar žessara hreyfinga voru yfirleitt lesnir menn, fyrrum prestar sem vel voru aš sér ķ sögum biblķunnar, og sem gjarnan hötušust viš völd og vellystingalķf klerkastéttarinnar. Mešal žeirra lęgst settu gat veriš vel tekiš ķ hugmyndir sjįlfskipašra leištoga (sem yfirleitt sögšu sig leidda af vitrunum frį guši almįttugum) um aš slįtra borgarastéttinni og lifa ķ kommśnķskri alsęlu og gušsblessum eftirį.

 

Oft spruttu žessar hreyfingar upp śr ašstęšum sem voru oršnar verri en ella vegna plįga eša hungursneyša.  Cohn lżsir hverri hreyfingu fyrir sig, uppruna, śtbreišslu, hugmyndafręši, ašgeršum og sķšan örlögum žeirra sem tóku virkan žįtt. Hann bendir į hvar hugmyndirnar tengjast og ķ grunninn er kröfurnar alltaf svipašar žvķ óvinurinn er alltaf hungriš og öryggisleysiš.

 

Cohn tekur hér saman hluta evrópusögunnar sem vanalega er aldrei dreginn fram ķ śtbreiddari söguskošunum. Įhersla opinberrar og vinsęllar söguskošunar er į višurkennda leištoga og strķšsherra, rķki og kirkju. Cohn skżtur fram spurningu um hversu marktękar lżsingarnar į žessum žśsaldarhópum geti veriš žvķ lżsingarnar eru oft skrifašar af óvinum žeirra.

 

En hvaša hópar voru žetta eiginlega? Viš erum aš tala um fįtęklingana ķ fyrstu krossferšunum sem öllum var ętlaš aš bjarga jerśsalem śr höndum heišingja, sem margar hverjar hófust meš ęsingaręšum og endušu yfirleitt meš hörmungum žegar tötralżšurinn dó śr hungri og vosbśš į feršalaginu eša var drepinn af ręningum eša heišingjum. Margar frįsagnir eru af krossferšahópum sem umbreyttust ķ vķgreifan hóp sem ręndi sér til matar og višurvęris į ferš sinni, ķ gušs og jesś nafni aušvitaš.

 

Hreyfing hśšstrżkinga myndašist ķ klaustrum į ķtalķu į elleftu öld og breiddist ört śt um Ķtalķu og yfir alpafjöllin til Žżskalands. Markmišiš var aš öšlast fyrirgefningu gušs fyrir erfšasyndina meš meinlętalķfi og sjįlfspķnslum. Žannig komst pķnslafólkiš nęr guši sem gegnum kirkjuna var annars fjarlęgur. Žetta fólk myndaši hópa sem létu af allri veraldlegri eignasöfnun, flakkaši milli borga og hafši ķ frammi miklar hśšstrżkingasżningar į torgum svo aš lżšurinn tęki tillit til žeirra. Pķnslamenn litu sumir hverjir į sig sem upphafna og hafinn yfir almenning. Sumir žessara hópa voru byltingarsinnašir og réšust gegn kirkjunnar mönnum sem leiddi til bannfęringa og leišandi einstaklingar voru brenndir į bįli fyrir gušlast žegar žeir lżstu sjįlfum sér sem kristi endurbornum. Of mikil persónuleg nįlęgš viš krist var kirkjunni ekki aš skapi. Um 1360 voru sķšustu hópar sjįlfspķnslamanna uppręttir.

 

Sķšan tekur Cohn fyrir żmsa žętti ķ Bręšralagi hins Frjįlsa Anda sem kenndu aš hver og einn gęti myndaš persónuleg tengsl viš guš og ķ raun oršiš guš. Śtfrį žeim hugsunarhętti varš öll hegšun manna flekklaus og bręšralagiš leit į sig hafiš yfir öll lög og allt sišferši. Ķ sumum tilfellum leiddi žetta til rįna og gripdeilda en ašallega var žaš gušlastiš (bein tengsl viš guš įn kirkjunnar sem millilišs) sem fór ķ žęr fķnustu į yfirvaldinu og hiš frjįlsa fólk var tekiš af lķfi hingaš og žangaš.

 

Žessi mystķski anarkismi Bręšralags hins Frjįlsa Anda kom einnig fram seinna ķ Englandi, hjį the Ranters sem Cohn fjallar um ķ višauka en žeir litu į alla hegšun manna sem jafn fallega og jafnrétthįa, iškušu frjįlsar įstir og deildu öllu ķ beinum anarkó-kommśnisma.Cohn segir sögu fleiri hreyfinga eins og Hśssķta og Taborķta ķ kringum Tékkland og Anababtista sem ekki veršur fariš yfir hér.

 

Eins og įšur sagši fjallar žessi bók um hluta af sögu evrópu sem sjaldan er hampaš en er afar spennandi. Uppreisnir og uppbrot į stigveldi og višurkenndum sišferšisgildum er snarešlilegur žįttur ķ samfélögum manna og fólk sem hefur lamiš potta og pönnur viš alžingi ętti aš vita aš žaš er langt frį žvķ aš finna upp hjóliš. Eftir aš hafa lesiš um uppreisnir žśsaldarhópanna vil ég kynna mér frekar lįgmenningarsögu evrópu.

 

Sh

 

Til baka í umfjallanir