Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

DVD Pólitískt Bíó

Heimildamynd

Kjánska 2008

Mynd þessa má afrita með hvaða hætti sem er, án leyfis höfunda

Þessi heimildamynd hefst með skotum af barnaæsku Steinunnar Gunnlaugsdóttur. Mamma hennar kemur inn á hvernig hún hafi verið sem barn og maður spyr sig hvort þetta eigið að vera heimildamyndum Steinunni sjálfa? En nei, svo kemur punkturinn: Steinunn er ein af þeim manneskjum sem fæddust um svipað leyti og opinber valdatíð Davíðs Oddssonar hófst. Steinunn er fullorðin í dag. Allt hennar líf og samfélagið sem hún elst upp í hefur á einhvern hátt litast af þeim stjórnmálum sem Davíð Oddson og hans vinir ákváðu að væru góð. Pólitískt bíó rekur af röggsemi þessa stjórnmálasögu og áhrif þessara stjórnmála á líf og listir innan samfélags. Eins og menningarhópur eyjunnar er nú stöðugt minntur á, litaðist samfélag vort, þar til fyrir stuttu, af velgengni sem mældist í ímynd auðæfa (það var aldrei spurning um að vera heldur að sýnast).

Pólitískt Bíó fléttar fréttamyndum, og glefsum héðan og þaðan saman við innlegg heimspekinga (kommúnista vel að merkja), rithöfunda, listamanna og anarkista (bara einn reyndar ... Frikki Pönkari) sem fara yfir m.a. hvernig andrúmsloft auðæfaímyndarinnar litaði stjórnmál og listir síðustu ára. Krútt listafólkið, rokkarar, kvikmyndagerðarmenn ... allir voru á mála hjá fjármálafyrirtækjum, reiðubúnir að taka þátt í fótboltaauglýsingu Landsbankans. Nær allir. Þetta sýnir Pólitískt Bíó á sláandi hátt. Sérlega sláandi er þegar skipt er frá broti úr myndbandi við lag Sigurrósar sem sýnir fegurð nakinna líkama í hreinni náttúru, yfir í fallegar myndir af börnum í ljósaleik á rökkurkvöldi. Munurinn á ímyndunum er enginn en sú seinni er úr auglýsingu fyrir Hummerjeppa og myndgerðarmennirnir eru þeir sömu. Rétt eins og listamennirnir hafi verið staurblindir á hvernig enginn munur var á listsköpun þeirra og auglýsingamennsku græðginnar. En þeim var alveg sama. Bubbi Morthens kvittar þarna hæstánægður undir að öll lögin hans (baráttuljóð fyrir verkalýðinn m.a.) verði eign fjármálafyrirtækis! Bubbi á ekkert í dag af því hann trúði á mátt kreditkortanna. 

Að vera pólitískur listamaður þótti hallærislegt og barnalegt. Eins og sjá mátti á náttúruverndartónleikum Bjarkar og Sigurrósar í Laugardal síðastliðið sumar (fyrir kredithrunið). Enginn listamannanna sem kom fram hafði neitt að segja, eigandi það á hættu að teljast til öfgamanna með neikvæðar skoðanir - „fúllra náttúruverndarskæruliða.“

En þar er aftur komið inn á listsköpun Steinunnar og pólitískt líf hennar og hennar vina. Steinunn og Saga fóru saman til að taka þátt í pólitísku starfi í Palestínu. Eitthvað sem ungar konur gerðu almennt ekki. Steinunn og hennar vinir lifa lífinu eins mikið án peninga og þau komast af með. Þau kaupa ekki mat heldur lifa góðu lífi á því sem vellystingasamfélagið fleygir. Listsköpun þeirra gerir sér mat úr kapítalísku ástandi menningarhópsins sem þau tilheyra. Það leiðir bíómyndina inn í nýjan kafla um Saving Iceland hreyfinguna og þá beinu baráttu gegn eyðileggingu náttúrunnar sem Saving Iceland stendur fyrir. Í dag eru þeir til sem hampa aktivistum SI sem frumkvöðlum í þeim beinu aðgerðum sem íslenskt samfélag þarf nú á að halda til að reka af höndum sér afætur ríkis og banka. Pólitískt Bíó sýnir heiftarleg viðbrögð bæði siðapostula smáborgaranna og lögreglu gagnvart þessum litla hóp sem ákvað að kurteis bréf til blaðsins væru ekki að virka í báráttunni gegn árásum græðginnar á vistkerfi eyjunnar. Myndefni frá lögreglu sýnir ráðaleysi lögregluembættisins sem vildi bara losna við „þetta lið.“

Umfjöllun um list og stjórnmál Steinunnar er sett fram án þess að nokkur áhersla sé á persónu Steinunnar. Steinunn sjálf kemur aldrei beint fram í myndinni (í lok myndarinnar kemur frekar marklaust langt skot af Steinunni sjálfri, sem er frekar út úr kú miðað við heild kvikmyndarinnar). Það hefði líka skemmt fyrir. Markmiðið ætla ég að sé að sýna fram á að það var ekki og er ekki óeðlileg hegðun að hrífast ekki með í hrunadansi kapítalismans. Það er ekki kjánska að vera pólitískur listamaður eða pólitískur aktivisti.

Þar sem mikið hefur gengið á í þessum málum á þeim stutta tíma síðan gerð myndarinnar lauk virkar hún vel sem sterk heimild um þá afkáralegu stöðnun sem menningarlíf íslands var í á þessum árum; valdatíð Davíðs Oddssonar. Megi þau taka það til sín sem lögðust með bönkunum og héldu sig frjálsa listamenn. Megi þessi mynd verða þeim innblástur sem nú sjá og skilja að ekkert af því sem kreditkortasamfélagið skóp, var nokkurs virði.

sh  

 

Til baka í umfjallanir