Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

 

Anarchist Voices, an oral history of anarchism in America

Paul Avrich

Akpress 2005

 

Um daginn rakst ég į bók um sögu mannkyns, došrantur mikill og stór bók og į hverri opnu tekiš fyrir eitthvaš tķmabil ķ sögu mannkyns, ķ afar stuttu mįli, meš myndskreytingum. Eftir stutta yfirferš sżndist mér svo aš mannkyn hefši lķtiš annaš gert en aš mynda menningarhópa sem herjušu į hvern annan. En strķšsrekstur į sér ekki staš fyrr en eftir aš rķki hafa myndast (fyrir um 6000 įrum er tališ aš sś žróun hafi byrjaš) og žegar fólk fer aš fylgja leištogum. Homo Sapiens er hinsvegar bśinn aš lifa ķ samfélögum ķ einhver 70.000 įr og mig langar aš lesa um hvernig fólk lifši į mismunandi tķmum og į ólķkum svęšum. Mannkynssaga er ekki saga konunga og keisara eša kirkju eša annara valdafķkla. Aušvitaš hafa žessi fyrirbęri įhrif į lķf okkar allra en ķ daglega lķfinu er fólk almennt ekki aš lifa undir valdafķgśru heldur aš lifa ķ samfélagi.  En sögubękurnar kenna börnunum okkar aš kóngar og keisarar hafi alltaf veriš helstu įhrifavaldar ķ öllum samfélögum ... žannig lęra žau hugmyndafręši rķkisins – aš žaš sé ešlilegt aš fįir hafi völdin og ašrir hlżši.

 

Žessvegna heillar frįsagnabókin Anarchist Voices. Hśn samanstendur af 180 vištölum sem söguprófessorinn Paul Avrich tók yfir 30 įra tķmabil og dregur upp mynd af manneskjunum innan hreyfingar sem yfirvöld og blašamenn hafa lagt sig mikiš fram viš aš tengja ofbeldi og hryšjuverkjum. Einstaklingarnir sem segja frį voru virkir innan anarkistahreyfingarinnar ķ Noršur Amerķku į upphafsįrum hennar, frį um 1880 til 1930 fram yfir 1970 .

 

Bókinni, sem er 500 bls došrantur, er skipt upp ķ sex hluta: Frumkvöšlana, Emmu Goldman, Sacco og Vanzetti, Skóla og Nżlendur, žjóšrękna Anarkista og įrin eftir 1920.

 

Avrich skrifar lķtinn inngang aš hverju vištali žar sem hann rekur hvernig viškomandi einstaklingur var hluti af anarkistahreyfingunni. Sķšan segir viškomandi frį meš eigin oršum. Žaš sem gerir bókin skemmtilega aflestrar er aš textinn ķ hverju vištali er frįsögn en ekki tveggja manna spjall. Hvaš sem Avrich sjįlfur lét śt śr sér mešan į vištölunum stóš hefur hann klippt śt žannig aš hvert vištal veršur flęšandi frįsögn. Ķ hverjum hluta snśast frįsagnirnar oft um žaš sama. Sérlega ķ fyrru hlutunum sem snśast um leišandi einstaklinga eins og Emmu Goldman eša mįl Sacco og Vanzetti og hvernig hver og einn upplifši lķf og starf eša karaktera žeirra og réttarhöldin yfir Sacoo og Vanzetti. Kaflinn um anarkistaskólana og anarkistanżlendurnar er į sama hįtt frįsagnir af mismunandi upplifunum žeirra sem gengu ķ skólana eša voru hluti af nżlendunum. Aš lesa žennan fjölda af stuttum endurminningum er eins og aš fį fjölda af skyndimyndum eša sjónarhornum af einum hlut eša fyrirbęri. Mjög fróšlegt žvķ žó margir hafi svipaša sögu aš segja žį er upplifun hvers og eins og sį lęrdómur sem žau draga af žvķ, mismunandi.

 

Frįsagnir anarkistanna eru, auk žess aš vera innsżn inn ķ starfsemi og barįttuanda anarkistahreyfingarinnar ķ bandarķkjunum, afar fróšleg innsżn inn ķ lķf innflytjenda til Amrķku žvķ allir voru žessir anarkistar innflytjendur frį Rśsslandi, Ķtalķu, Spįni eša annarsstašar frį. Allir sem segja frį eru aldraš fólk en flestir enn sannfęršir anarkistar. Frįsagnir af uppįkomum innan hópanna, sem gįtu bęši veriš fįrįnlegar og tragķskar, eru jafn raunverulegar og ķ öllum öšrum samskiptum manna. Stundum voru hópar aš springa ķ loft upp vegna deilna, eins og um mögulega žįtttöku ķ strķšinu gegn fasisma, eša vegna įsta og afbrżši, ķ annan staš vegna einstaklinga sem hegšušu sér alls ekki eins og anarkistar heldur vildu rįšskast meš hegšan og gjöršir annara innan hópsins. Stundum eru lżsingarnar į kśguninni sem žessir fyrstu anarkistar žurftu aš glķma svo óhugnanlegar aš mašur žakkar sķnum sęla fyrir aš a.m.k. hérlendis eru ašstęšur öšruvķsi.

 

Ég er bśinn aš vera aš grķpa ķ žessar stuttu, sönnu, įtakasögur į kvöldin ķ eitt įr eša svo enda bókin yfir 500 blašsķšur og skemmtilegast aš lesa žęr ekki fleiri en nokkrar ķ einu. Annars renna žęr saman ķ huganum. Innblįsturinn af žeim er svipuš upplifun og žegar ég las sjįlfsęvisögu Emmu Goldman fyrir žó nokkrum įrum. Žessi innilega žörf annara anarkista fyrir aš hafa įhrif į heiminn meš barįttu gegn valdagķrugum leištogum og gróšapungum og hvernig viš leitum leiša til aš vinna saman žrįtt fyrir persónulegar meiningar og sérvisku hvers og eins okkar og annara. Žaš er žessi andi sem hvetur fólk eins og mig til aš halda įfram aš gefa śt, mišla hugmyndum og tala viš fólk.

 

sh

 

Til baka í umfjallanir