Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Eyšilegging nįttśrunnar kallar į įrįsir įlfanna

 

Hulduheimur Heišarlands

Žżš. Siguršur Haršarson

Andspyrna śtgįfa, 2010.

 

Sķšustu įrin hefur róttękum, ķslenskum, anarkķskum bókatitlum fjölgaš hęgt og bķtandi. Heišurinn af žvķ į śtgįfan Andspyrna sem hefur mešal annars gefiš śt Um anarkisma eftir Nicolas Walther, Rķkiš eftir Harold Barclay og handbókina Beinar ašgeršir og borgaraleg óhlżšni. Nś sķšast kom śt śr prentvélinni barnabókin Hulduheimur Heišarlands, žżdd og stašfęrš eftir bókinni The Secret world Of Terijian sem kom śt įriš 2007 į vegum bandarķsku CrimethInc śtgįfunnar.

 

Allt reynt en ekkert virkar

Bókin segir frį Gunnari, litlum strįk sem eyšir bróšurparti daga sinna einn aš leik viš bakka įrinnar sem hann bżr viš – ęvintżraheiminum Heišarlandi. Dag nokkurn kynnist hann Margréti og um leiš tekst meš žeim vinįtta. Žau tengjast įnni og töfrandi umhverfi hennar og leika sér į įrbakkanum. En žegar žau komast aš žvķ aš veriš er aš rśsta įnni og umhverfi hennar meš stķflugerš fyrir rafmagnsframleišslu, įtta žau sig lķka į žvķ aš žau verša aš gera eitthvaš ķ mįlunum. Svo žau stelast śt aš nóttu til og fara upp aš vinnusvęšinu til aš velta fyrir sér hvaš žau geti gert. Žį gerast undur og stórmerki.

 

Fimm svartklęddar verur koma aš vinnusvęšinu og fara aš athafna sig ķ kringum vinnuvélarnar. Einhverjar leggjast undir žęr į mešan ašrar standa vörš. Til aš byrja meš skilja Margrét og Gunnar  ekki hvaš er ķ gangi žangaš til ein veran śšar śr mįlningarbrśsa, stórum stöfum į vinnuvélina – ĮLFAR – og allt skżrist: Žarna eru komnir įlfarnir sem vernda įna og landiš. En žegar įlfarnir heyra ķ krökkunum drķfa žeir sig ķ burtu, žeim sķšarnefndu til mikilla vonbrigša. Daginn eftir sjį žau aš athafnir įlfanna hafa ekki komiš ķ veg fyrir aš eyšileggingin haldi įfram og žį taka žau afdrifarķka įkvöršun. Nś žurfa žau sjįlf aš verša įlfar og stöšva vinnuna meš hvaša rįšum sem er.

 

Til aš gera langa sögu stutta reyna žau allt sem žeim dettur ķ hug og spannar sį skali ķ raun allar žęr ašferšir sem róttękir nįttśruverndarsinnar hafa beitt ķ barįttunni fyrir verndun jaršarinnar sķšustu įratugina – og reyndar allt frį upphafi išnbyltingarinnar. Žau setjast aš śt į eyju ķ įnni og freista žess žannig aš verkamennirnir stöšvi vinnu. Nótt eftir nótt reyna žau svo nżjar leišir: Reisa virki fyrir vélarnar, brjóta ķ žeim rśšur, fylla leišslur og vélarhluta af mold og grjóti. Ķ hvert sinn eru žau viss um aš žeim hafi tekist aš bjarga įnni en verša svo fyrir vonbrigšum į hverjum morgni, žegar žau sjį aš žrįtt fyrir ašgeršir žeirra – og žrįtt fyrir aš žęr hafi oft į tķšum einhver įhrif į framkvęmdirnar – viršist ekkert stöšva vélaskrķmslin og gulklęddu skemmdarvargana. Ekkert viršist virka.

 

Sama sagan um allan heim

Sagan setur atburši sem eiga sér staš um allan heim ķ ęvintżralegan bśning. Nįttśruverndarsinnar leggja höfuš sķn stöšugt ķ bleyti ķ leit aš nżjum og įhrifarķkum ašferšum til aš koma ķ veg fyrir aš gengiš sé į jöršina. Engu viršist skipta hversu róttękar, hęttulegar og ólöglegar ašferširnar verša – žvķ meira aš segja eftir aš įlfarnir snśa aftur ķ lok bókarinnar og kveikja ķ vinnuvélunum, koma samt sem įšur nżjar vélar į stašinn og vinnan heldur įfram. Virkjunin er reist og įin lögš ķ rśst. Sömu sögu mį nįnast alltaf segja um svipaša atburši raunveruleikans. 

 

Įlfarnir eru skķrskotun ķ hina ómišstżršu og mystķsku, yfiržjóšlegu hreyfingu Earth Liberation Front (ELF) sem sķšustu tuttugu įrin hefur beitt eignaspjöllum gegn fyrirtękjum og öšrum öflum sem koma aš eyšileggingu jaršarinnar. Hreyfingin er įsamt systur sinni Animal Liberation Front (ALF) į toppi lista bandarķsku alrķkislögreglunnar (FBI) yfir „innlendar hryšjuverkaógnir“ og notast yfirvöld og fjölmišlar oftast viš hugtakiš „eco-terrorist“ žegar rętt er um žęr. Įriš 2005 gerši FBI mikla rassķu gegn grunušum „eco-terroristum“ og tveimur įrum seinna hlutu tķu einstaklingar 3–13 įra fangelsisdóma fyrir meinta ašild sķna aš ašgeršum sem geršar voru ķ nafni ELF. Enska śtgįfa bókarinnar, The Secret World Of Terijian, var einmitt gerš žvķ fólki til stušnings og rennur allur hagnašur af sölu hennar ķ fjįrhagslega ašstoš til handa öllum fórnarlömbum herferšar yfirvalda – „Green Scare“ eins og hśn er yfirleitt nefnd.

 

Aš standa į sķnu, fylgja hjartanu og berjast

En aftur aš sögunni. Fyrrum rķkissaksóknari Oregon-fylkis, Karin J. Immergut, gerši bókina aš umfjöllunarefni ķ greinagerš sinni um meintan hryšjuverka-įlf og sagši hana rómantķsera ašgeršir ELF og hvetja börn til aš taka upp svipaša glępsamlega hegšun – eitthvaš sem vissulega hręšir yfirvöld og hvetur žau til haršari višbragša. En hugmyndafręšin sem liggur aš baki ašgerša ķ anda ELF er sķšur en svo rómantķseruš ķ bókinni, heldur einfaldlega śtskżrš į einlęgan og barnslegan hįtt. Ašgerširnar eru heldur ekki sżndar sem fullkomnar leišir ķ barįttunni fyrir jöršinni - nišurstašan er ekki sś aš ķkveikjur og skemmdarverk leiši alltaf af sér jįkvęšar breytingar heldur sżnir sagan žaš ferli sem į sér staš ķ hugum fólks sem aš lokum grķpur til slķkra ašgerša. Žaš kemur vel fram ķ oršum krakkanna žegar žau virša fyrir sér umhverfi įrinnar eftir aš framkvęmdunum er lokiš: „Ef mašur bķšur bara og vonar žaš besta žį gerist ekki neitt.“ Og įfram: „Stundum er gott aš grįta, en stundum er naušsynlegt aš standa į sķnu og berjast, fylgja žvķ sem hjartaš segir og gera hvaš sem žarf til aš verja žaš sem er žess virši aš berjast fyrir.“

 

Sagan er žvķ alls ekki einungis ętluš börnum og į erindi til fólks į öllum aldri. Hśn ręšst gegn rįšandi oršręšu samfélags, sem gerir neyšarśrręši nįttśruverndarsinna aš glępum og berstrķpar žau allri hugmyndafręši. Og meš žvķ aš notast viš barnasöguformiš tekst höfundunum aš setja fram róttęka, oft į tķšum tormelta og óžęgilega gagnrżni į išnvędda sišmenningu, į einfaldan og aušskiljanlegan hįtt. Žaš gerist til aš mynda žegar Gunnar spyr mömmu sķna hvers vegna veriš sé aš eyšileggja įna en hśn svarar žvķ til aš žaš sé ekki raunin; stķflan sé byggš til žess aš meira verši um aš vera ķ sveitinni og fleira fólk flytji į svęšiš. Hśn reynir aš sannfęra hann um réttmęti framkvęmdanna meš żmsu móti, til aš mynda žvķ aš rafmagniš verši ódżrara, sjónvarpsstöšvarnar fleiri – og samtķmis verši opnašur hśsdżra- og skemmtigaršur į svęšinu sem verši til žess aš Gunnar žurfi žį ekki lengur aš leika sér viš įna. En Gunnar lętur ekki segjast žvķ įin og vistkerfi hennar – gróšurinn, fuglarnir og fiskarnir – eru mikilvęgari en ódżrt rafmagn, sjónvarpsstöšvar og hönnuš, tilbśin leiktęki. Nįttśran er mikilvęgari en neyslumenningin.

 

Eini sżnilegi gallinn į bókinni er sį aš ekkert er fjallaš um mögulegar afleišingar žess žegar fólk er gripiš viš eša eftir ašgeršir aš hętti įlfanna. Žaš er reyndar ekki svo aušvelt aš ķmynda sér hvernig umfjöllun um rķkis- og lögreglukśgun kęmist aš ķ sögu ķ žessum stķl og kannski er nóg aš treysta į dómgreind žess fulloršna fólks sem les bókina til aš taka alla mögulega žętti inn ķ myndina. Lżsingin į žvķ žegar Gunnar og Margrét sitja alsęl įsamt įlfunum og fylgjast meš vinnuvélaskrķmslinu brenna til kaldra kola, er kannski eina dęmiš um fyrrnefnda rómantķseringu – śtópķska hugmynd um aš innan žess samfélagskerfis sem viš bśum viš ķ dag sé hęgt aš gera hvort tveggja, kveikja ķ vinnuvélinni og njóta feguršar loganna į stašnum.

 

Žessi galli skyggir žó ekki į žaš sem gott er ķ bókinni žvķ bošskapur sögunnar um hulduheima Heišarlands er afar naušsynlegt innlegg ķ pólitķska umręšu hér į landi. Į sama tķma er bókin kęrkomin višbót ķ safn róttękra bóka į ķslensku, sem žó mętti stękka į örlķtiš meiri hraša en hingaš til og ęttu žvķ fleiri aš taka Andspyrnu sér til fyrirmyndar. Vonandi kemst bókin svo ķ réttar hendur – hendur barna į öllum aldri.

 

Villimey

 

Nįnari upplżsingar um Andspyrnu mį finna į vefsķšunni www.andspyrna.org og upplżsingar um upphaflegu śtgįfuna, herferšir yfirvalda og barįttuna fyrir frelsi fangelsašra įlfa mį finna į vefsķšu CrimethInc Northstar, www.crimethinc.be.

Til baka í umfjallanir