Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Granny Made Me an Anarchist

– General Franco, the Angry Brigade and Me

Stuart Christie

AKpress 2007

 

Hér er sjálfsævisaga Stuart Christie, eins langt og hún nær. Hún kom fyrst út 2004 en var síðan endurútgefin af AKpress 2007.

Christie er skoskur anarkisti sem hefur verið virkur í anarkistastarfsemi og andspyrnustarfsemi frá unglingsaldri en hann er fæddur árið 1946. Nafn hans varð þekkt um alla evrópu þegar hann var handtekinn á Spáni með smyglað sprengiefni innanklæða, sem ætlunin var að nota til að myrða einræðisherrann Franco. Hann var þá 18 ára.

Frásögnin skiptist í þrjá hluta: Skotland, Spán og London. Christie lýsir fyrst uppvaxtarárum sínum í Glasgow og mótunarárum sínum sem róttæks anarkista. Þátttöku sinni í almennri andspyrnu gegn hernaðarmálum og síðan kynna af anarkistum þess tíma, hverra pólitík var enn mjög lituð af eftirreytum spænsku borgarastyrjaldarinnar. Sem leiðir til þess að hann verður hluti af hreyfingunni gegn fasistastjórn Franco sem stýrir Spáni með her og lögreglu, handtökum, pyntingum og aftökum (á sama tíma og evrópskt ferðafólk heldur efnahagskerfi Spánar uppi).

Handtaka Christie hans kemur honum í spænskt fangelsi með tuttugu ára dóm á bakinu, hann situr af sér nokkur ár, er sleppt og er búsettur í London á róstutímum Evrópu sjöunda áratugar síðustu aldar. Í London er hann undir stöðugu eftirliti og áreiti lögreglu vegna fyrri sögu sinnar og áframhaldandi þátttöku í anarkistastjórnmálum. Því sér lögreglan sér leik á borði að planta sönnunargögnum til að tengja hann við hópinn „the Angry Brigade“ sem beitir sprengiefni á byggingar í stéttastríðinu gegn ríkinu og kapítalistum. Það verða lengstu réttarhöld í sögu Englands en enda með sýknun hans en sakfellingu annara.

Það er áberandi við lestur þessarar frásagnar hversu hrokalaus hún er. Christie gerir aldrei mikið úr eigin hlutverki. Hann er anarkisti og auðvitað finnst einstakling það ekkert stórmerkilegt sem er honum eðlislægt. Hann bendir frekar á eigin mistök en hitt og það kemur frekar fram hversu mikið hann var í vinnunni sem gasmaður en hvort hann var lykilmaður innan ensku anarkistahreyfingarinnar. Þar sem hann kemur inn á persónuleg mál er það algerlega laust við dramatík.

Lýsing hans á lífinu í Glasgow eftir seinna stríð er lifandi og skemmtileg. Aðstæðurnar sem hann kemur sér í við sprengiefnasmyglið á Spáni gera atburðarásina æsispennandi ... afþví að þetta er ekki spennusaga heldur raunveruleg frásögn. Lýsingar hans á ofbeldi fjölmiðla og embættismannakerfis enska ríkisins og hvernig þetta tvennt virkar saman er óhugnanleg. Bresku dagblöðin leggja mikla vinnu í að sverta mannorð og sakbendla hann og alla aðra anarkista. Eins og Christie segir, ef hann hefði átt peninga hefði hann getað dregið þessa miðla fyrir rétt og sett þá á hausinn. Það er nokkuð magnað hvað bókin öll er skrifuð læsilega. Hann er að lýsa heimsmálum og pólitísku umhverfi innan Stóra-Bretlands í stuttu máli. Jafnvel öll Angry Brigade réttarhöldin flækja ekki frásögnina.

Bókin er lærdómsrík fyrir anarkista og aktivista því „á seinni hluta sjötta áratugarins héldu sumir fræðingar því fram að okkar kynslóð hefði ekkert til að berjast fyrir og að velferðarsamfélagið gerði íbúana leiða og þæga – sem er nákvæmlega sömu rök og haldið er fram í dag.“ Einnig er hún gott innlegg í umræðuna um hvort og hvenær sé réttlætanlegt að beita ofbeldi: „Munið, ofbeldi og beinar aðgerðir eru aðferðir, ekki hugsjón eða heimspeki.“ (bls 101) og „Hvað varðar afstöðu anarkista til beitingar ofbeldis, þá get ég einungis sagt að hún er ekki til, umfram hinn eðlilega rétt manneskja til að verja sig og sitt. Hversvegna, hvenær og hvort menn og konur ákveða að grípa til vopna er algerlega huglægt og einstaklingsbundið ferli ... sem einungis er hægt að skilja útfrá samhengi og umhverfi þess tíma.“ (bls 293).

„Granny Made me an Anarchist“ er góð, vel skrifuð og spennandi bók fyrir allt áhugafólk um góðar bækur, róttæka pólitík og atburði hins róstusama sjöunda áratugar.  

sh

Til baka í umfjallanir