Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Distress

Greg Egan

Millenium 1995

ri er 2065. Andrew Worth er free-lance heimildamyndagerarmaur sem srhfir sig umfjllun um vsindi. S vestrna simenning sem hann lifir og teygir sig yfir bsvi manna um alla jrina er um margt hugaver tfr v sem vi vitum um okkur sjlf dag, en upphaflega las g essa bk vegna ess a hn er skldsaga ar sem anarkskt samflag gegnir veigamiklu hlutverki.

Til a byrja me er framsetning Egan run kynhegunar hugaver v me tkni lknavsindum hafa manneskjur teki kynhegun langt t fyrir male og female: Mean ufems og umales ktu ekkt kynjasvipmt og asexes urrkuu au t, hfu fyrstu ifems og imales mta sn manneskja og fundi algerlega nja eiginleikaflokka sem skru au algerlega fr rum - n ess a gera au ll kynlaus." (104)

Bkin er einnig ll mjg vsindalega miu og vntanlega hefi g sem amatr vsindanrd haft gaman af henni ann mta en g er a ekki. Hinsvegar er g anarkisti og essvegna las g essa vsindaskldsgu, t af samflaginu sem lst er anarkistaeyjunni Stateless".

Einn bi reynir a tskra samflag eyjunnar fyrir blaamanninum: Stateless er kaptalskt lri. Og frjlslynt, ssalskt lri. Og bandalag kollektva. Og nokkur hundru hlutir arir sem g ekkert nafn yfir. ...

tt vi a flki hr velji a hega sr eins og a myndi gera esshttar samflgum?

J, en a ristir dpra. Flestir hrna ganga syndicate (syndicate er flag sem flk myndar utan um framkvmdir ekki ekkert gott slenskt or) sem verki eru esshttar samflg. Flk vill hafa frelsi til a velja en a vill einnig njta stugleika a einhverju marki. Svo a gerir samkomulag sn milli sem gefur v ramma innan hvers a getur skipulagt lf sitt - samkomulag sem hgt er a ganga t r, auvita ... Ef a einu syndikatinu sextu sund manns sttast a greia hluta af sinni innkomu sj sem er nttur heilsugslu, menntun og velfarna, dreift tfr stefnum negldum niur smatrium af nefndum kjrinna fulltra ... au hafa kannski ekki ing ea rkisstjra en mr finnst etta samt vera eins og ssalskt lri."

... En eru i anarkistar ea ekki? Gilda ekki aljalg hr sem allir vera a hla?"

a eru nokkur grundvallarlgml sem mestur meirihluti ba ahyllist. Grunnhugmyndir um frelsi fr ofbeldi og kgun. eim er haldi lofti og s sem vri sammla eim tti lklega ekki a koma hinga." ... Hvort a vi erum anarkistar ea ekki? Anarchy ir enginn rur" ekki engar reglur" en a er enginn Stateless a velta sr upp r dpri merkingu forngrskrar speki ea skrifum Baknin, ea Proudhon ea Godwin ... (116)

S anarkisti sem Andrew Worth rir vi er ekki a leggja miki upp r hva hann kallar sig heldur hvernig flk lifir. Mli er, tskrir hann, a eyjan Stateless" er kralvxtur sem settur var af sta af litlum hp lftknifringa sem vildu byrja anarkskt samflag. Svo a um a leyti sem umheimurinn ttai sig v a Stateless var vexti, voru nokkur hundru manns sem skiptust a ba hrna og a hefi veri vont PR stunt a urrka a t. ... a var okkar bylting". Miklu betra en a mla lf sitt Mlotov kokteilum."

En g skil ekki enn hva heldur essu saman."

Munroe horfi undrandi mig heldur essu saman gagnvart hverju? Stjrnleysi?"

Ofbeldi. jfnai. Skrlri".

Til hvers a leggja sig feralag t mitt Mijararhafi til a gera a sem getur gert hvaa heimsborg sem er? Helstu virkilega a vi hefum lagt okkur alla essa vinnu til a geta leiki Lord of the Flies?"

Samflagi hefur einnig ltinn herflokk en auk ess tskrir anarkistinn: Flk kemur hinga me nokku hrra stig hugsjnamennsku en gengur og gerist. a vill a Stateless gangi upp, annars hefi a ekki komi ... a er reiubi til samvinnu. g ekki vi a lifa heimavist og lta eins og allir su ein fjlskylda ... En a er viljugra til a alagast og er umburarlyndara heldur en s mealmaur sem ks a eiga heima annarsstaar ... afv a a er aalmli.

Fjrmagn og vld safnast sur frra hendur -a gti gerst me tmanum - en egar vald er svo dreift er mjg erfitt a kaupa a." (117)

Munroe heldur fram a tskra hvernig hi anarkska samflag gengur upp fyrir skeptskum blaamanninum sem spyr hvort a au veri a heilavo brnin sn til a nsta kynsl vilji ekki mynda jrki ea a samflagi brotni upp. En svari kemur honum vart v anarkistarnir kenna brnunum snum flagslffri (sociobiology) fr unga aldri. Rk fyrir hinu fullkomna samflagi eru endalaust til bland vi skhyggju og gosagnir n ess a flk veri nokkurn tmann sammla. ekking og skilningur eim lffrilegu flum sem virka okkur sjlf gefur okkur fri a mta skynsamlega stefnu til a nlgast a sem vi viljum me sem minnstum rekstrum. (118)

a er mur af Mutual Aid" nlgun Kropotkin lfheiminn essari speki ar sem herslan fjlbreytileika helst hendur vi lfrileg fl. a er engri skepnu elislgt a eyileggja bsvi sitt ea samflag, a er ekki fyrr en manneskjur fara a raast upp valdapramda, inn simenningu sem byggist valdbeitingu og ofbeldi, sem fjandinn er laus. annig er a rkrtt a anarkistarnir kenni brnum snum flagslffri frekar en hugmyndafri.

Brnin okkar hr, raunheimum rkisrekins fulltralris og falsks markasfrelsis kaptalisma hinna auugustu, lra um sinn sta og framamguleika innan valdapramda stjrnmla, efnahags og rttrar kynhegunar. au eiga ekki mguleika til a skilja frelsi og byrg ess, nema au ni a brjta upp ennan lrdm kaptalskrar samkeppni, jernishyggju, trarbraga og leitogafylgni. Vi lifum ekki ll tfr smu lfsvihorfum og munum aldrei gera, v er jrki ranglti. Kosturinn vi a lra lffri sta jernishyggju er a lffrin er raunveruleg. jir eru myndu fyrirbri.

"Stateless virtist ganga upp eirri grundvallarreglu a flk s sammla um a gera sama hlutinn algerlega lkum forsendum ... engin vingu stjrnml, heimspeki ea trarbrg, engin fbjnaleg fnadrkun - en regla komst samt ." (262)

Eins og allir anarkistar vita leiir reglu af frelsi, vi skpum ekki frelsi me v a setja okkur reglur.

a sem essi umfjllun hefur fjalla um er einungis ltill hluti af sgunni. Hva bkinni Distress lur fyrir utan anarkismaspeki sem dr mig a henni, er hn skemmtileg. g tla ekki a fara t sgurinn en segi a hn spyr strra spurninga en gefur bara eitt strt vsindalegt svar, allsherjarlausn. Hn br til gosgn. Mr fannst skldu tilvera anarkistanna Stateless mun hugaverari en kenning bkarinnar allrar um rlg heimsins".

SH

 

Til baka í umfjallanir