Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

MYTHMAKERS & LAWBREAKERS - Anarchist writers on Fiction

AK press 2009

Ritstjˇri Margaret Killjoy

 

"╔g tr˙i ■vÝ a­ mřtur og s÷gur  geti haft mikil ßhrif. ŮŠr leysa Ýmyndunarafli­ ˙r lŠ­ingi og ■a­ er Ý Ýmyndunaraflinu sem allar breytingar hefjast. Ů˙ getur ekki fengi­ breytingarnar fram nema a­ ■˙ getir sÚ­ ■Šr fyrir ■Úr. ╔g held a­ stundum Ý okkar stjˇrnmßlum sÚum vi­ gˇ­ Ý a­ vita hverju vi­ st÷ndum gegn og yfir hverju vi­ erum rei­ og hva­ vi­ viljum ekki. En kraftur okkar er meiri h÷fum vi­ einhverja sřn ß hva­ vi­ viljum. Ůa­ gˇ­a vi­ skßldskap er a­ vi­ getum skapa­ ■ß sřn..." (Starhawk bls.168).

 

Margaret Killjoy er anarkisti og bˇkaormur. Ůessvegna tˇk h˙n sig til og tˇk vi­t÷l vi­ nokkra af ■eim rith÷fundum sem h˙n ■ekkir til og eru anarkistar. Nokkrir rith÷fundanna Ý ■essari bˇk eru p÷nkarar a­ uppruna eins og Carissa van den Berk Clark sem er aktivisti og hefur sent frß sÚr tvŠr DIY ˙tgefnar skßlds÷gur ■ar sem h˙st÷kufˇlk, p÷nkarar og flakkarar eru ßberandi en markmi­ hennar me­ bˇka˙tgßfu eru Ý hennar eigin or­um: "eitt, vi­ erum ÷ll Ý ■essu saman, tv÷, a­ rÝkisstjˇrnir, sÚrstaklega stˇrar rÝkisstjˇrnir, eru Ý grundvallaratri­um til, til ■ess a­ gŠta hagsmuna ■eirra rÝku og valdamiklu; ■rj˙, vi­ sjßlf erum eina fˇlki­ sem getur breytt ■eim a­stŠ­um sem k˙ga okkur og fj÷gur, a­ vi­ erum fŠr um a­ mynda fÚlagsform eftir eigin h÷f­i." (131) Einnig er Cristy Road p÷nkurum a­ gˇ­u kunn vegna myndverka sinna og zine ˙tgßfu (sjß t.d. Microcosm publishing) en einnig er h˙n n˙ farin a­ gefa ˙t bŠkur.

 

Nokkrir rith÷fundanna eru ■ekkt n÷fn eins og Alan Moore, Michael Moorcock og Ursula K. Le Guin. Fyrir mig voru vi­t÷lin vi­ Moore og Le Guin hva­ dřpstu og mest gefandi vi­t÷lin. Ůessi tv÷ eru dj˙pvitrir einstaklingar sem nßlgast bˇkmenntir, eigin skrif og hi­ anarkÝska Ý manneskjum og samfÚl÷gum hvort frß sÝnu sjˇnarhorni. Alan Moore er galdrakall og hei­ingi sem ß rˇttŠkar rŠtur sÝnar Ý counterculture sj÷unda ßratugarins og er best ■ekktur fyrir graphic novels eins og "V for Vendetta", "From Hell" og "Watchmen" sem allar hafa veri­ ■a­ illa umbreyttar Ý kvikmyndaforminu a­ hann neitar a­ nafn sitt sÚ tengt ■eim ß nokkurn hßtt. Vi­tali­ er margar bla­sÝ­ur en Killjoy nŠr einungis inn um ■remur spurningum ■vÝ kallinn hefur miki­ a­ segja. Hann gŠlir m.a. vi­ hugmyndina um a­ skjˇta alla helstu lei­toga heimsins og pŠlingin heillar hann ... en til ■ess a­ ■eir taki ekki samfÚl÷gin me­ sÚr Ý fallinu ■arf mikla frŠ­slu ■ar sem yfirvaldi­ er svo m÷rgum hŠkja og au­sřnilega mun engin rÝkisstjˇrn veita ■ß frŠ­slu, h˙n ■arf ■vÝ a­ koma annars sta­ar frß.

 

Michael Moorcock hefur skrifa­ meira en hundra­ fantasÝuskßlds÷gur sem sumar hverjar hafa anarkÝsk ■emu. ┴hrifa hans gŠtir vÝ­a og hann rŠ­ir hvernig hans ■emu hafa veri­ tekin upp og unnin frekar af ÷­rum rith÷fundum.

 

Ursula K. Le Guin hefur skrifa­ margar magna­ar vÝsindaskßlds÷gur, eins og anarkistaskßlds÷guna "The Dispossessed" og gender-bender skßldskapinn "The Left Hand of Darkness". Margar a­rar s÷gur hennar fjalla um feminÝsk ■emu ("Birthday of the World and other stories" t.d.) og mutual aid og pacifisma innan samfÚlaga me­ sterku mannfrŠ­ilegu auga. H˙n bendir m.a. ß a­ vÝsindaskßldskapur og fantasÝa sleppur oft Ý gegnum net ■eirra sem vilja ekki gefa ˙t e­a dreifa rˇttŠkum skrifum ■vÝ hßttvirtir gagnrřnendur skilgreina allt innan ■ess geira sem escapist bull, sem er satt um sumt ■essa en au­vita­ er allt almennt sjˇnvarpsefni og vinsŠldabˇkmenntir flˇttalei­ir og ekkert anna­. 

 

Umfram ■a­ vill undirrita­ur meina a­ dulinn tilgangur alls ■ess flŠ­is sÝfellt suddalegri glŠpabˇkmennta og  sjˇnvarps■ßtta, sÚ a­ vi­halda sannfŠringu almennings um a­ ■eirra eigi­ samfÚlag sÚ hŠttulegt umhverfi og styrkir ■annig sto­ir rÝkisstjˇrna og l÷gregluembŠtta auk ■ess a­ bŠta marka­sst÷­u ÷ryggisfyrirtŠkja.

 

Starhawk er ÷nnur merkileg kona sem er aktivisti og hei­ingi sem hefur skrifa­ nokkrar bŠkur tengdar aktivisma, anarkistapˇlitÝk og hei­ni og skßlds÷guna "the Fifth Sacred Thing" - "╔g tr˙i ■vÝ a­ mřtur og s÷gur  geti haft mikil ßhrif. ŮŠr leysa Ýmyndunarafli­ ˙r lŠ­ingi og ■a­ er Ý Ýmyndunaraflinu sem allar breytingar hefjast. Ů˙ getur ekki fengi­ breytingarnar fram nema a­ ■˙ getir sÚ­ ■Šr fyrir ■Úr. ╔g held a­ stundum Ý okkar stjˇrnmßlum sÚum vi­ gˇ­ Ý a­ vita hverju vi­ st÷ndum gegn og yfir hverju vi­ erum rei­ og hva­ vi­ viljum ekki. En kraftur okkar er meiri h÷fum vi­ einhverja sřn ß hva­ vi­ viljum. Ůa­ gˇ­a vi­ skßldskap er a­ vi­ getum skapa­ ■ß sřn..." (168). Starhawk er lÝkt og Alan Moore - miki­ inni Ý g÷ldrum og tekur undir me­ kallinum ■egar hann stillir anarkisma upp andstŠtt fasisma og tr˙arbr÷g­um andstŠtt g÷ldrum Ý sta­inn fyrir ■ß almennu pˇlitÝsku hugsun a­ kapÝtalismi og komm˙nismi sÚu einu andstŠ­u pˇlitÝsku pˇlarnir.

 

CrimethInc hˇpurinn sÚr ekki ■÷rf fyrir rith÷fundarst÷­u og finnst non-fiction oft vera meiri skßldskapur en fantasÝa ... e­a ß hinn veginn.

Derrick Jensen ve­ur ˙r einu Ý anna­ eins og honum einum er lagi­ en kemur au­vita­ me­ marga sterka punkta um menn og mßlefni, t.d. um hvernig mikilsmetinn skßldskapur fyrri tÝma (Dickens og Emile Zola t.d.) fjalla­i um mßlefni fßtŠkra me­an n˙tÝma˙tgefendur lÝta ß slÝkt sem allt of pˇlitÝskt og vilja ekki snerta ß ■vÝ. Hann er ß ■vÝ a­ allir sem skrifa sÚu a­ skrifa ßrˇ­ur og er nokk sama hvort hann ■arf a­ kalla sig anarkista e­a ekki, bŠkur hans sn˙ast um fella ■ß si­menningu sem er a­ kŠfa og drepa lÝfheiminn.

 

╔g stikla hÚr ß stˇru og tek fram punkta sem gefa enga heildarmynd af hugmyndau­gi ■essara einstaklinga. Ůau hafa svo miki­ a­ segja Ý ■essari litlu bˇk a­ Úg yr­i a­ skrifa nŠr alla bˇkina upp reyndi Úg a­ stikla nßnar ß ■eim ßhugaver­u punktum sem koma fram.

 

"Mythmakers & Lawbreakers" er me­ nokkra ansi magna­a eftirmßla. Appendix A er yfirfer­ yfir rith÷funda sem eru og voru anarkistar, allt frß Oscar Wilde til Jaroslav Hacek og appendix B sem er yfirfer­ yfir rith÷funda sem tengjast anarkisma, hafa einhverntÝmann kennt sig vi­ hann eins og J.R.R. Tolkien (sem skrifa­i til sonar sÝns; "pˇlitÝskar sko­anir mÝnar hneigjast sÝfellt meir til stjˇrnvaldsleysis..."). SÝ­an koma bˇkalistar Ý appendix C. Fyrst er listi yfir s÷gur sem rannsaka anarkÝsk samfÚl÷g, sÝ­an listi yfir s÷gur sem skßldsetja s÷gu anarkista. Ůri­ji listinn er s÷gur sem innihalda anarkista sem vi­kunnanlega karaktera og fjˇr­i er s÷gur sem draga upp anarkista sem bˇfa.

 

Ůannig a­ ■etta er mj÷g skemmtileg og frˇ­leg bˇk fyrir bibliomaniacs, sÚrstaklega ■ß bˇkaorma sem hafa andstygg­ ß vinsŠldak˙lt˙r samtÝmans.

 

SH 

 

Til baka í umfjallanir