Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Direct Action - An Ethnography

David Graeber

AK Press

 

Til aš geta fjallaš um žessa stóru bók žurfti ég aš byrja į aš leita uppi skilgreiningu į hugtakinu "Ethnography". Ég veit aš ķslensk mannfręši į sér afar fįtękan oršaforša og umręšan innan žess geira veltur įfram į slangri. En "ežnógrafķa" skilgreinist sem lżsandi skošun į sértęku mannlegu samfélagi. Hśn byggist einungis į vinnu į stašnum, vettvangsrannsókn, aš lifa innan žess samfélags sem veriš er aš skoša en leitast jafnframt viš aš halda fręšilegri fjarlęgš.

 

David Graeber er prófessor ķ mannfręši. Hann er einnig yfirlżstur anarkisti og virkur aktivisti. Ašrir geta, śtfrį hans skošunum og ašgeršažįtttöku, deilt um hversu fęr hann er um aš halda fręšimannslegri fjarlęgš innan aktivistahópa en ég hef ekki įhuga į žvķ. Ég hef įhuga į žvķ sem hann fann ķ sķnum vettvangsrannsóknum innan aktivisma.

 

Fókus žessarar vettvangsrannsóknar er "Summit of the Americas" ķ Quebec įriš 2001. Žar komu saman leištogar žjóša og leišandi kapķtalista og hugšust fara yfir hvernig frekari samžętting višskipta og stjórnmįla vęri best śtfęrš til aš rįšandi hópar žessa heims, héldu sķnum ķtökum. Margir hópar aktivista, verkafólks og žrżstihópa mótmęltu og truflušu fundina meš żmiskonar ašgeršum, mótmęlagöngum og götubardögum viš fjölmennt lögregluliš.

 

Žessar ašgeršir voru hluti af žeirri heimshreyfingu gegn hnattręnum kapķtalisma, sem Graeber og fleiri segja eiga upphaf sitt ķ vopnašri uppreisn Zapatistanna ķ Chiapas, ķ Mexķkó, 1. Janśar 1994. Žann dag gekk ķ gildi višskiptasamningurinn North American Free Trade Agreement (NAFTA) sem gaf bandarķskum kapķtalistum leyfi til ódżrari reksturs sinna verksmišja Mexikómegin viš landamęrin. Hagkvęmnin fólst ķ lagalegum ašstęšum til aš fara illa meš verkafólk.

 

Fyrsti hluti "Direct Action" er ašallega um stóru mótmęlin ķ Quebec. Dagbókarlegum frįsögnum af fundum aktivistahópa, žar sem oft er rakiš orš af orši hvaš hver einstaklingur segir į mikilvęgum fundum: Bęši margra mįnaša undirbśningi innan Direct Action Network NY, feršinni til Quebec og nįkvęmri frįsögn hans af ašgeršunum innan borgarinnar, meš innskotum og athugasemdum frį höfundi. Annar hluti er sķšan analżsa žar sem hann fer yfir félagslega samsetningu hreyfingarinnar, ešli funda og tilraunir til myndunar nżrra lżšręšisforma, mismunandi ašgeršir og framsetningu hreyfingarinnar bęši ķ ašgeršunum sjįlfum og innan bandarķskrar fjölmišlunar.

 

Allir fjölmišlar meš mikla dreifingu eru reknir af hagsmunaašilum innan kyrrstöšu kapķtalisma og fulltrśa/flokkalżšręšis. Žar af leišir er engin leiš aš fį rétta mynd af aktivistum sem berjast gegn žessum ašilum, gegnum žeirra fjölmišla. Samkvęmt Graeber er žetta sérstaklega įberandi ķ Noršur Amerķku. Žar hafa stóru mišlarnir tekiš žį afstöšu aš lįta eins og mótmęli og mótmęlendur séu ekki til. Nema žegar skotiš er inn fréttum um skemmdarverk og ofbeldi og aš lögreglan standi sig vel viš aš stilla til frišar. Hvort mótmęlendur hafi eitthvaš aš segja og žį hvaš, mį aldrei koma fram ķ fjölmišlum. Žaš er vinnuregla. Anarkistar hafa skiljanlega ręktaš meš sér andstyggš į stórum mišlum sem ljśga um markmiš mótmęla og um hegšun aktivista, til aš skapa ęsifréttir.  Innan vestręnna samfélaga, žar sem almenningur fęr allar sķnar upplżsingar um sinn eigin heim og annara, gegnum afar takmarkaša heimssżn žeirra fjölmišla sem ašgengi er aš, veit enginn neitt um antķkapķtal aktivista eša anarkista. Vęri gerš könnun kęmi mögulega fram mynd af aktivistum sem fólki sem berst viš lögregluna įn žess aš hafa žį afsökun aš vera drukkiš og mótmęlir einungis til aš mótmęla.  

 

Innan raša aktivista er žaš žekkt aš rómantķsera eigin frammistöšu og heimsmynd. Žessvegna spyr ég kannski ekki heldur einungis aktivista žegar ég vil įtta mig į einhverju įkvešnu mįli. Žį eru mannfręširannsóknir hentugar og žessi vettvangsrannsókn afar skżr lżsing og skilgreining į hvernig skipulagi og framkvęmdum mešal įkvešinna hópa bandarķskra anarkista og aktivista, er hįttaš.

 

Mannfręšingurinn setur fram ķtarlegar skilgreiningar į mikilvęgum hugtökum eins og beinum ašgeršum, Consensus, ašgeršum og anarkisma. Hann lżsir įkvešnum tegundum ašgerša sem gjarnan fléttast saman ķ stórum mótmęlaašgeršum og setur fram vettvangslżsingar frį stórum mótmęlum sem hann hefur veriš višstaddur sjįlfur og veriš hluti af.

 

Birtingarmynd ašgerša og aktivista ķ fjölmišlum er ekki eina stóra vandamįliš hvaš varšar framsetningu žessara grasrótarstjórnmįla. Graeber  notar einnig nokkuš pśšur ķ aš rannsaka hvaš aktivistakśltśrinn er ķ augum lögreglunnar en ofbeldi lögreglu ķ mótmęlaašgeršum hefur aukist og oršiš haršara hin sķšari įr. Graeber segir frį herfilegum dęmi um pyntingar sem lögreglumenn hafa beitt aktivista sem  hafa lęst sig viš jaršfasta hluti og setja sķšan ķ kynningarefni fyrir lögregluliš sem undirbżr sig fyrir mótmęli annarsstašar ķ USA.

 

Ķ bókarlok er einkar įhugaveršur kafli, einskonar vķsir aš nišurstöšu, žar sem höfundur veltir fyrir sér krafti ķmyndunaraflsins og hvernig standi į žvķ aš verkefni sem miša aš róttękum félaglegum breytingum er ętķš talin “óraunsę”. Hinsvegar žarf einnig sterkt ķmyndunarafl til aš taka žįtt ķ žeirri almennu umręšu sem gerir rįš fyrir vilja og tilfinningum rķkja og žjóša eins og “Frakklands” og “Ķtalķu” og til aš trśa žvķ aš reglugeršir rķkis um markaši og stjórnmįl séu hinn endanlegi sannleikur. Grundvallarmunur į žessu tvennu er hinsvegar sį   rķki hafa einkarétt į beitingu ofbeldis į žvķ svęši sem žau gera tilkall til. Um leiš byggist mįttur ofbeldis į ķmyndunarafli fólks žvķ enginn hefur oršiš vitni aš žeim žśsundum ofbeldisatvika sem hann eša hśn hefur heyrt getiš eša lesiš um. Viš getum einungis ķmyndaš okkur įhrif žess (eša rifjaš žau upp).

 

Kraftur ķmyndunaraflsins innan aktivisma höfšar einnig til ungs fólks sem lifir firringu hins daglega lķfs gegnum menntakerfi upplżsingasöfnunar og įlķka hugmyndasnaušan vinnumarkaš. Til eru margar skilgreiningar į firringu en fyrir ungt fólk sem stendur frammi fyrir ofannefndu veršur firring;  “sś örvęnting  sem viš upplifum žegar viš stöndum frammi fyrir ótölulegum fjölda valkosta, įn žess aš til stašar séu sišferšilegir strśktśrar sem gefa žessu valkostum merkingu… žetta į sérstaklega viš žegar viš venjumst žvķ aš ķmynda okkur sjįlf einungis sem neytendur.” (531). Žessvegna eru bękur Situationistanna frį stśdentauppreisninni ķ Parķs 1968, Raoul Vaneigem og Guy Deboard, enn mikiš lesnar af ungu fólki.

 

Žegar žetta er skrifaš er allt śtlit fyrir gjaldžrot margra rķkja. Ég į viš bęši fjįrhagslegt gjaldžrot efnahagskerfa kapķtalismans og merkingarlegt gjaldžrot fulltrśalżšręšisins.

 

Mjög margir, nęr allir, ķmynda sér sig sjįlf sem neytendur og žaš nęgir mörgum žeirra. Fyrir okkur hin, sem upplifum firringu śtfrį žeirri ķmyndun, er “Direct Action” mikilvęgt innlit inn ķ  žau grasrótarstjórnmįl sem ķmyndunarafliš žarf į aš halda til aš viš lifum af.

 

Žar sem žessi bók er vettvangsrannsókn og analżsa og skilgreiningar śtfrį henni, tekur hśn fyrir įkvešna hópa į įkvešnu tķmaskeiši innan bandarķkjanna. Žaš žżšir ekki aš hśn sé ekki gagnleg og lęrdómsrķk fyrir aktivista annarsstašar śr heiminum.

 

Įstęša žess aš bókin er jafn mikill došrantur og raun ber vitni (um 540 bls af hreinum texta) er bęši hvernig höfundur rekur samtöl beint žar sem hann er hluti af consensustilraunum į aktivistafundum, og nokkuš ķtarlegar skilgreiningar. Bókin er aldrei žung ķ vöfum, of tęknileg og hvergi notar žessi prófessor ķ mannfręši annaš en mannamįl.

 

SH

Direct

Til baka í umfjallanir