Hvað er Anarkismi? Útgáfa Bókasafn Dreifing Hafa Samband
Fréttir / Uppfærslur Greinar Bækur um Anarkisma TenglarMyndir

Ge9n

Jįkvęš įrangurssaga śr ķslensku athafnalķfi

Heimildamynd eftir Hauk Helgason

 

 

Ég fór į frumsżningu “Jįkvęšrar įrangurssögu śr ķslensku athafnalķfi” ķ gęr. Žaš er “Ge9n” – heimildamynd Hauks Mįs Helgasonar um og umhverfis žį nķu einstaklinga sem įkęršir voru fyrir įrįs į alžingi.

Saga myndarinnar eru réttarhöldin. Inn ķ žį sögu fléttast saga žeirra mótmęla sem žau nķu tóku žįtt ķ innan alžingis. Įhorfandinn er frjįls frį eiginlegri tķmaröš og vald sögumanns er takmarkaš. Einungis Lalli sjśkrališi, sem er ķ fleiri eigin hlutverkum ķ myndinni, er settur sögumašur žegar viš lęrum um hvernig hin meinta ofbeldisfulla innrįs fór fram. Hann var fyrstur inn ķ bygginguna og tók myndir allan tķmann (myndir sem mér skilst aldrei hafi veriš bešiš um lagšar vęru fram sem sönnunargögn). Įhorfandinn fęr mjög skemmtilegt sjónarhorn; viš horfum yfir öxlina į honum mešan hann skošar myndirnar og segir öšrum manni frį, rétt eins og hann viti ekki af tökuvélinni.

 

Hinir nķu afar ólķku einstaklingar segja frį sjįlfum sér, įhorfandinn fęr ekkert vita um menntun žeirra, uppruna eša stöšu.  Žvķ hér segja frį manneskjur sem hafa alla tķš leitast viš efla mešvitund sķna og žessi kvikmynd gefur ekkert tękifęri til žess įkveša fólk śt frį stöšlušum męlieiningum.

Žaš rann upp fyrir mér ljós žegar ašeins var lišiš į myndina, enginn hafši gert žetta įšur: Žaš hefur aldrei neinn spurt neitt af Reykjavķk 9 hver žau séu og hvaš žau séu pęla. Ķ fljótu bragši man ég eftir einni opnu ķ DV sem leitašist viš setja upp portrett myndir af žeim. Lķklega meš įherslu į eitt žeirra vęri leikskólakennari, žar er įsęttanleg męlistika į ešlilega hegšun.

Lalli sjśkrališi, “tķundi nķmenningurinn” eins og hann hefur stundum veriš kallašur mešal žeirra sem fylgdust grannt meš žessum réttarhöldum, segir einnig frį af fullkominni einlęgni. Einlęgni er hans nįlgun į ašgeršir gegn strķšsrekstri rķkja. Mįl hans eru enn ķ farvegi fįrįnleikhśssins ķ réttarkerfinu, žar sem hann veršur višfangsefni lögreglunnar fyrir tjį sig į götunni fyrir framan bandarķska sendirįšiš. Tjįning hans felst ķ žvķ standa žar eša sitja, žögull meš skilti sem į er skrifašur frišarbošskapur. Ašfarir lögreglumanna sem fjarlęgja hann eru svo afkįralegar, ekki sķst m.t.t žess įróšurs um eigiš gullvęgi gegn illum öflum samfélagsjašarsins sem einstakir lögreglumenn hafa haft frammi ķ fjölmišlum vegna kjarabarįttu.

 

Frįsagnir tķmenninganna eru klipptar upp meš dramatķskum skotum frį réttarhöldunum, žegar lögreglan lokar į žau sem vilja fylgjast meš réttarhöldunum, til glępgera stušningsfólk nķmenninganna.

 

Önnur innskot eru upplestur Godds af bloggi žeirra sem śr netfjarlęgš įkveša hata og fyrirlķta hin įkęršu. Žaš er óskemmtilega kjįnalegur mįlflutningur en um leiš óhugnanlegur, eins og allur fasismi er.

 

Vķkur žį frįsögn konu einnar sem tók žįtt žegar vinstrimenn hópušust alžingi įriš 1949 mešan innandyra var veriš įkveša ašild ķslenska rķkisins NATO. Žegar til įtaka kom naut fįlišuš lögreglan stušnings hvķtliša, ķslenzkra fasista, sem “streymdu śt śr žinghśsinu vopnašir kylfum” og réšust į žau sem voru žar mótmęla.

 

Hér fór ég tengja saman punkta, sjį žaš herfilega fyrirbęri sem žessi heimildamynd er draga fram: Fasisminn sem fęr žrķfast ķ žeim menningarhóp sem byggir ķsland. Myndin tengir beint saman hatursorš bloggaranna, višhorf réttarrķkisins gagnvart mótmęlendum, sögulega stašreynd um samstarf hvķtliša og lögreglu og mannfyrirlitningu kapķtalismans og išnvęšingarinnar sem, eins og kemur fram ķ oršum hinnar įkęršu Sólveigar; vķlar ekki fyrir sér flytja inn fólk ķ massavķs, lįta žaš bśa ķ gįmum upp į hįlendi ķ vinnu fyrir sviviršileg fyrirtęki eins og hiš ķtalska Impreglio, til žess hér hęgt reisa virkjanir fyrir mest mengandi išnaš žessa heims. Žetta žykir nęr öllum žeim sem nefna sig ķslendinga, alveg įsęttanlegt.

 

Žessi fasismi er svo sterkt norm menningarhópur sem byggir ķsland getur ekki bent į hann įn žess fingurinn fast ķ augaš.

 

Žessvegna liggur žeim svo mikiš į hjarta tķmenningunum į stundum ķ myndinni eru žau óšamįla og kunna greinlega ekki öll vel viš sig fyrir framan kvikmyndatökuvél. En žaš kemur hvergi illa śt žvķ žau eru einlęg. Ég kann meta einlęgni žvķ ég er ekki fasisti.

En žaš er einmitt vegna žessarar einlęgni sem žau voru dregin ķ rśm tvö įr gegnum fįrįnleikhśs réttarkerfisins. Sama fįrįnleikhśs og hinn einlęgi frišarsinni er dreginn innķ. Sama fįrįnleikhśs og “flugvallarhlaupararnir” eru dregnir ķ gegnum į eins langdreginn og leišinlegan hįtt og mögulegt er. Žvķ žeir dirfšust vera einlęgnir framan ķ fasisma śtlendingastofnana lżšveldisins og gera žaš sem hjartaš bauš žeim gera. Žeir gįtu ekki annaš. Ekki frekar en hópur sem hljóp inn ķ alžingishśsiš į sķnum tķma. Žeim var misbošiš. Žau gįtu ekki annaš en hlaupiš ķ veg fyrir fasismann og bent.

 

Žau geta tjįš sig žvķ žau ekki fingurinn ķ augaš žegar žau benda į fasismann og alla žį mannfyrirlitningu sem hann felur ķ sér og hreykir sig af ķ hagvaxtartölum.

 

Mig langar sjį žessa mynd aftur til taka betur inn žaš sem hvert og eitt žeirra hafši segja. Žaš eina sem hvetur mig ekki til žess sjį hana aftur eru bśtar śr hljóšgerš kvikmyndarinnar. Hér og žar žegar klippt er milli sena, skreppa inn óhljóš sem mér fannst ķ fyrstu undarlega óvišeigandi og verša óžęgilegri eftir žvķ sem leiš į myndina. Bjöguš örljóš viš hljóšskślptśra sem koma inn ķ myndina śr listręnni uppįkomu sem ég man ekki lengur hver var. Ķ žvķ umhverfi hljómušu žau örugglega višeigandi en ekki ķ žeirri fegurš sem ég žegar ég horfši inn ķ hjarta tķmenninganna.

Er žetta įróšursmynd frekar en heimildamynd? Jįjį bara alveg endilega. Meira svona takk. En hśn er byggš eingöngu į heimildum. Ég žarf į fleiri įróšursmyndum af žessu tagi halda til žess varšveita einlęgni mķna framan ķ žann įróšur sem ég innbyrši į hverjum degi og lofar og prķsar fasismann sem žessi kvikmynd bendir į.

Takk Haukur og žiš hin.

 

Siguršur Haršarson

 

Til baka í umfjallanir